Wielonarodowy Korpus Północno-Wschodni po zakończeniu ćwiczeń „Saber Strike 2017” będzie mógł już nie tylko dowodzić Siłami Natychmiastowego Działania – szpicą NATO, lecz także skomplikowaną operacją Sojuszu na wschodniej flance w sile aż 5 dywizji. – Poprzeczkę zawiesiliśmy sobie wysoko – mówi gen. bryg. Krzysztof Król, zastępca dowódcy Korpusu.

Co oznacza w praktyce fakt, że Korpus po certyfikacji ćwiczeniami „Saber Strike” stanie się dowództwem NATO wysokiej gotowości?

Gen. bryg. Krzysztof Król: Struktura Sił NATO składała się do tej pory z dwóch kategorii, tzw. sił wysokiej i niskiej gotowości. Spośród dziewięciu korpusów NATO tylko ten jeden, w Szczecinie, był korpusem niskiej gotowości, pozostałych osiem już wcześniej osiągnęło wysoką gotowość. Ćwiczenia „Saber Strike 2017” są efektem decyzji podjętych na szczycie NATO w Newport. Kończą one ponaddwuletni proces budowy zdolności Korpusu do prowadzenia operacji NATO jako dowództwa wysokiej gotowości. Oznacza to, że Korpus będzie w stanie dowodzić wydzielonymi siłami NATO w naszym regionie jako dowództwo komponentu lądowego i dowództwo Korpusu. W ten sposób potwierdzimy zdolność dowodzenia siłami lądowymi w wymiarze połączonym, współdziałając z dowództwami komponentów powietrznego, morskiego i sił specjalnych.

Korpus jest gotowy do reagowania natychmiast. Ma zdolność do przemieszczenia tak szybko jak Siły Natychmiastowego Działania (Very High Readiness Joint Task Force – VJTF), którymi może dowodzić. To właśnie ich elementem jest tzw. szpica. Innymi słowy, jesteśmy gotowi, żeby przemieścić w rejon kryzysu nasze wysunięte stanowisko dowodzenia w takim czasie, by było już ono w obszarze działań w momencie dotarcia sił VJTF. Trzeba też pamiętać, że Korpus będzie w gotowości do dowodzenia pozostałymi jednostkami Sił Odpowiedzi NATO oraz wysuniętej wzmocnionej obecności NATO na wschodniej flance (enhanced Forward Presence – eFP) oraz innymi siłami w liczbie do 5 dywizji oraz 20 jednostek wsparcia i zabezpieczenia, które Sojusz może nam podporządkować. To właśnie zdolność do dowodzenia tą maksymalną liczbą sił w ramach operacji z artykułu 5 traktatu waszyngtońskiego – obrony kolektywnej – była sprawdzana w czasie „Saber Strike 2017”. Ponadto zespół kontrolny oceniał procesy i procedury wdrożone w Korpusie i realizowane w czasie prowadzenia sojuszniczej operacji obronnej.

Czyli możecie zostać uruchomieni w każdej chwili?

Wszystkie Korpusy NATO przechodzą taką certyfikację jak my, ale nikt od nich nie wymaga, aby były zdolne do dowodzenia taką liczbą sił. My postawiliśmy sobie poprzeczkę wyżej. Teraz będziemy w permanentnej gotowości do reagowania na sytuacje kryzysowe w naszym regionie. Należy podkreślić, że Korpus jako strażnik bezpieczeństwa Sojuszu w tej części Europy już od roku realizuje zadania związane z zapewnieniem świadomości sytuacyjnej dla NATO i krajów regionu. Spajamy wszystkie elementy Sojuszu na wschodniej flance – Jednostki Integracji Sił NATO (NATO Force Integration Unit – NFIU), Batalionowe Grupy Bojowe (eFP) oraz wojskowe struktury narodowe państw regionu i jednostki przebywające na ich terytorium w ramach porozumień dwustronnych. Jesteśmy przygotowani do działania 24/7, a nasz dyżur nie będzie ograniczony czasowo.

Jaki będzie scenariusz ćwiczeń „Saber Strike”?

Scenariusz ćwiczeń został oparty na konflikcie między hipotetycznymi państwami, który toczy się na terenie wschodniej flanki NATO. Przeciwnikiem Sojuszu jest regionalne mocarstwo Bothnia, rozmieszczone na terytorium Skandynawii. Jego celem jest odzyskanie wpływów w basenie Morza Bałtyckiego, głównie w krajach bałtyckich, i stworzenie w nich stref autonomicznych dla swojej mniejszości. Od półtora roku prowadzi ono działania hybrydowe. Bothnia uzbroiła grupy separatystów mniejszości bothniackojęzycznej w Estonii i na Łotwie, które prowadzą tam działania dywersyjne. Od początku roku Bothnia organizuje też ćwiczenia związane ze sprawdzeniem swojej gotowości mobilizacyjnej i bojowej. Sytuacja zaogniła się jeszcze bardziej, gdy Botnia zatopiła jeden z okrętów Sił Odpowiedzi NATO. Sojusz zareagował przemieszczeniem Sił Natychmiastowego Działania. W lutym jednostki ekspedycyjne Bothni wkraczają do Estonii pod pretekstem interwencji humanitarnej w obronie bothniackiej mniejszości narodowej. Przeciwnik aktywuje wszystkie posiadane zdolności przeciwdostępowe (A2AD). NATO natychmiast podejmuje działania zgodne z artykułem 5. Zapada decyzja o użyciu pozostałych elementów wzmocnionych Sił Odpowiedzi NATO, które rozpoczynają Sojuszniczą Operację Obronną. Same ćwiczenia „Saber Strike 17” rozpoczynają się, gdy Korpus ze Szczecina, jako dowództwo komponentu lądowego, jednocześnie prowadzi operację obronną i buduje lądowe zgrupowanie uderzeniowe, które będzie realizować sojuszniczą operację zaczepną – przeciwuderzenie. Celem działań ofensywnych jest odtworzenie integralności terytorialnej Łotwy i Estonii przez wypchnięcie wojsk Bothni z tych krajów. Poza fikcyjnym przeciwnikiem wszystkie dane do prowadzenia operacji, w tym środowisko geograficzne i klimatyczne naszego regionu, są rzeczywiste. Pozwala to nam ćwiczyć w obszarze, za który jesteśmy odpowiedzialni.

A jak będzie to wyglądało w praktyce? Ilu żołnierzy weźmie udział w tych ćwiczeniach?

W szczecińskiej dzielnicy Krzekowo, w obiektach 12 Brygady Zmechanizowanej, Korpus rozmieścił swoje główne stanowisko dowodzenia, łącznie z elementem wsparcia i zabezpieczenia. Na stanowisku dowodzenia w Szczecinie ćwiczy ok. 600 oficerów i podoficerów, kolejnych 400 kieruje ćwiczeniami w Grafenwoehr. Następnych 300 żołnierzy z Brygady Wsparcia Dowodzenia WKP-W odpowiada za utrzymanie rozwiniętego głównego stanowiska dowodzenia Korpusu, bazy logistycznej oraz systemu ochrony i obrony. 

W ramach ćwiczeń zbudowano struktury odgrywające narodowe dowództwa z Litwy, Łotwy i Estonii. Są również zespoły, które wcielają się w role przedstawicieli organizacji rządowych i pozarządowych oraz mediów, by tworzyć pełne środowisko, w jakim prowadzone są współczesne operacje.

Kierownictwo ćwiczeń rozmieszczone jest w amerykańskim Połączonym Wielonarodowym Centrum Komputerowych Gier Wojennych (Joint Multinational Simulation Center – JMSC) w Grafenwoehr. W skład kierownictwa ćwiczeń wchodzi Kwatera Wielonarodowego Dowództwa Połączonego z Ulm. Na szczególną uwagę zasługują grupy operacyjne innych rodzajów sił zbrojnych: niemieckie Dowództwo Komponentu Powietrznego, polsko-niemiecko-duńskie Dowództwo Komponentu Morskiego oraz polskie Dowództwo Komponentu Wojsk Specjalnych, które zapewniają wymiar połączony ćwiczeń. Poza tym znalazły się tam grupy operacyjne wszystkich związków taktycznych, które biorą udział w ćwiczeniach. To dowództwa 12 Dywizji Zmechanizowanej, Dywizji Duńskiej, 4 Dywizji Piechoty Stanów Zjednoczonych, niemieckiej Dywizji Sił Szybkiego Reagowania oraz Dowództwo Strefy Tylnej, które w naszych ćwiczeniach portretowane przez zespół operacyjny Dowództwa Komponentu Lądowego z Krakowa. Warto wspomnieć także o jednostkach wsparcia i zabezpieczenia, np. amerykańskiej 10 Brygadzie Śmigłowców Bojowych, 45 Brygadzie Artylerii Rakietowej oraz polskiej 1 BLog, BWD WKP-W, 11 pa, 5 pinż, 8 pplot, 2, 9 i 18 pr, międzynarodowym batalionie MP, słoweńskim batalionie OPBMR czy grupie operacyjnej NFIUs.

Jakimi jednostkami, już po certyfikacji, będzie mógł dowodzić Korpus w razie sytuacji kryzysowej bądź otwartego konfliktu? Czy też amerykańskimi?

Korpus to jednostka, którą można nazwać „NATO w pigułce”. Reprezentowane są tu dwadzieścia trzy kraje Sojuszu oraz dwa – Szwecja i Finlandia – nienależące do NATO. Oczywiście służą u nas Amerykanie. Stanowisko zastępcy szefa sztabu ds. operacyjnych zajmuje amerykański generał brygady. Strona amerykańska współtworzy więc nasze dowództwo, wzbogacając zdolność Korpusu do prowadzenia operacji sojuszniczych. Równie ważne jest jednak to, że wszystkie kraje członkowskie NATO, które mogą wydzielić istotne siły do działań na wschodniej flance, są reprezentowane w naszej strukturze. Ponadto w tej chwili trwają prace nad tzw. procesem afiliacyjnym, czyli określeniem ram ściślejszej współpracy szkoleniowej i operacyjnej z wybranymi jednostkami sojuszniczymi, który powinien zapewnić wymagany poziom interoperacyjności. Co istotne, Korpus jest zdolny do dowodzenia jednostkami lądowymi Sił Odpowiedzi NATO, które zostaną przemieszczone na wschodnią flankę. Którykolwiek z Sojuszników wydzieli siły do operacji, zostanie wpięty do naszego systemu dowodzenia. Każda jednostka otrzyma nasz moduł łączności i informatyki, który zapewni Korpusowi zdolność dowodzenia nią w wymiarze technicznym. Ponadto należy podkreślić, że od kilku lat ćwiczymy na przykład z niemiecką Dywizją Sił Szybkiego Reagowania, amerykańską 4 Dywizją Piechoty czy polską 12 Dywizją Zmechanizowaną. Szczególnie istotną jednostką dla Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego będzie budowana w konsekwencji warszawskiego szczytu NATO Wielonarodowa Dywizja Północno-Wschodnia w Elblągu, której tworzenie bardzo intensywnie wspieramy.