Po długiej chorobie, zmarł gen. Wojciech Jaruzelski. Miał 91 lat, za sobą karierę polityczną i wojskową. Był prezydentem, pierwszym sekretarzem KC PZPR, ministrem obrony i szefem Sztabu Generalnego. W pamięci Polaków zapisał się jako ten, który 13 grudnia 1981 roku wprowadził stan wojenny.


Generał Wojciech Jaruzelski chorował od kilku lat. Zmarł w niedzielę o godz. 15.24 w stołecznym szpitalu wojskowym przy ul. Saszerów. Jak poinformował Wojskowy Instytut Medyczny, do ostatnich chwil Jaruzelskiemu towarzyszyła córka Monika. Kancelaria Prezydenta nie informuje jeszcze o terminie pogrzebu generała. Joanna Trzaska-Wieczorek, szefowa prezydenckiego biura prasowego poinformowała, że "przed podjęciem jakichkolwiek działań, co do pogrzebu generała Wojciecha Jaruzelskiego konieczne jest poznanie woli rodziny".

Wojciech Witold Jaruzelski urodził się w 1923 w Kurowie na Lubelszczyźnie. Przed wojną ukończył warszawskie gimnazjum na Bielanach. Po wybuchu II wojny światowej rodzina Jaruzelskich szukała schronienia na Litwie.

Szlak bojowy 1 Armii Wojska Polskiego

W 1941 roku zostali zesłani na Syberię. Tam pracowali m.in. przy wyrębie lasu. Potem Jaruzelski po nieudanej próbie dołączenia do armii gen. Andersa, ostatecznie dostał powołanie do armii gen. Zygmunta Berlinga. Ukończył szkołę oficerską w Riazaniu i rozpoczął służbę w zwiadzie konnym 5 pułku piechoty. Przeszedł szlak bojowy 1 Armii Wojska Polskiego. Walczył nad Wisłą, Odrą i na Pomorzu.

Po zakończeniu II wojny światowej walczył z podziemiem antykomunistycznym w okolicach Częstochowy i Piotrkowa Trybunalskiego. Według dokumentów IPN już wtedy, pod pseudonimem „Wolski”, współpracował z Informacją Wojskową. Kilka lat później z wyróżnieniem ukończył Wyższą Szkołę Piechoty i Akademię Sztabu Generalnego.

Został generałem w wieku 34 lat

Do 1957 roku wykładał taktykę w Wyższej Szkole Piechoty, był szefem Zarządu Akademii Wojskowych, Szkół i Kursów Oficerskich oraz zastępcą szefa Głównego Zarządu Wyszkolenia Bojowego.

Szlify generalskie otrzymał jako jeden z najmłodszych oficerów w 1957 roku. Miał wtedy 34 lata. Do 1960 roku dowodził 12 Dywizją Zmechanizowaną w Szczecinie. Później został szefem Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego, a następnie szefem Sztabu Generalnego WP.

W resorcie obrony początkowo zajął stanowisko wiceministra obrony narodowej, a w 1968 roku został szefem resortu. Był nim do 21 listopada 1983 roku.

Ciemne karty historii

Był współodpowiedzialny za antysemicką czystkę w wojskowych szeregach. Przewodniczył komisji kadrowej, której zadaniem było usuwanie z armii (lub degradowanie) oficerów pochodzenia żydowskiego lub Polaków, którzy ożenieni byli z kobietami pochodzenia żydowskiego.

Gdy Jaruzelski szefował MON, Ludowe Wojsko Polskie wkroczyło do Czechosłowacji, gdzie w 1968 roku tłumiło Praską Wiosnę. Był także współodpowiedzialny za wydarzenia na Wybrzeżu w 1970 roku, kiedy to strzelano do protestujących tam robotników.

Wojsko na ulicach Gdańska w grudniu 1970 roku.

Zawsze z partią

Od 1947 roku Wojciech Jaruzelski był członkiem Polskiej Partii Robotniczej. W październiku 1981 roku został pierwszym sekretarzem Komitetu Centralnego PZPR. Był posłem, a w 1981 roku prezesem Rady Ministrów.

To on powołał Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego, a Sejm powołał go na przewodniczącego Komitetu Obrony Kraju – zwierzchnika sił zbrojnych. Potem Rada Państwa mianowała go naczelnym dowódcą sił zbrojnych na czas wojny. Przez rok, od lipca 1989 był prezydentem PRL, wybranym przez Zgromadzeniem Narodowe (przewagą jednego głosu). Z życia politycznego wycofał się w 1990 roku. Mundur zdjął rok później.

Niedziela bez Teleranka

W pamięci większości Polaków zapisał się jako ten, który w niedzielę, 13 grudnia 1981 roku wprowadził w kraju stan wojenny. Jaruzelski stał wówczas na czele Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. Trzy lata temu generał przyznał, że decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego podjąłby ponownie. Przeprosił jednocześnie wszystkich, którzy wtedy ucierpieli.


Fragment telewizyjnego wystąpienia gen. Jaruzelskiego z 13 grudnia 1981 roku

Nowa rzeczywistość

W 1989 roku generał Jaruzelski doprowadził do obrad Okrągłego Stołu. Był jedynym komunistycznym politykiem, który wówczas próbował porozumieć się z opozycją. Zagroził wówczas władzom partii komunistycznej, że jeśli nie przystąpią do rozmów, złoży dymisję.

Jaruzelski był także inicjatorem reform gospodarczych, powołał nowe stanowiska i instytucje – np. Trybunał Stanu, Rzecznika Praw Obywatelskich i Naczelny Sąd Administracyjny.