„Musimy się stąd wydostać” zespołu The Animals to była pierwsza piosenka, którą przed laty holenderscy weterani uznali w głosowaniu za największy przebój operacji zagranicznych. „Hymn misji” wybierają też dzisiaj. Przez ich listy przebojów misyjnych przewijają się małe i wielkie tytuły, jak „Chcę wrócić do domu” De Toendra’s i „Towarzysze broni” Dire Straits.

Holenderscy weterani co roku głosują na najlepsze piosenki, których słuchano podczas misji. Numer jeden na liście zostaje „hymnem misyjnym” i jest wykonywany podczas centralnych obchodów Dnia Weterana w Hadze.

Pomysł, by wybrać misyjny przebój, pojawił się pierwszy raz w 2010 roku, przy okazji setnego numeru miesięcznika dla weteranów „Checkpoint”, wydawanego przez Veteraneninstituut – holenderski odpowiednik naszego Centrum Weterana Działań poza Granicami Państwa. Redakcja czasopisma zachęciła czytelników do nadsyłania głosów, każdy mógł wybrać trzy najpopularniejsze podczas misji piosenki. Stworzono z nich Top Listę 50 Weterańskich Przebojów. Numerem jeden okazał się popularny utwór brytyjskiego rockowego zespołu The Animals „We Gotta Get Out Of This Place” (Musimy się stąd wydostać).

Głosowanie ponownie uruchomiono w 2012 roku, tym razem w kooperacji ze stowarzyszeniem Nederlandse Veteranendag. Podczas obchodów Dnia Weterana w Hadze holenderscy artyści wykonali covery przebojów wybranych przez żołnierzy, którzy brali udział w operacjach poza granicami państwa. Pomysł kontynuowano w następnych latach. Do współpracy przyłączyła się dodatkowo telewizja internetowa Nostalgienet. Wyemitowała ona specjalny program „Muziekmaten”, poświęcony muzyce na misjach, podczas którego weterani dzielili się swoimi muzycznymi wspomnieniami.

W towarzystwie króla, gwiazdy i zabytku

Także w tym roku – dzięki współpracy redakcji „Checkpoint”, stowarzyszenia Nederlandse Veteranendag i Veteraneninstituut – uruchomiono „listę przebojów misji”. Uczestnicy plebiscytu wybierają piosenki na stronie internetowej Veteranen Top 50. Są na niej widoczne wszystkie głosy – weterani podają swoje imię i nazwisko (ewentualnie pseudonim misyjny), misję w której brali udział i tytuły trzech utworów. Każdy może zamieścić także swój komentarz pod poszczególnymi postami. Dzięki temu w poprzednich latach niejednokrotnie koledzy z misji odnawiali swoje kontakty.

Tworzenie „listy przebojów” to zatem dobra zabawa i okazja do integracji środowiska weteranów, ale też do wygrania atrakcyjnych nagród. Są one losowane tylko wśród głosujących. W 2017 roku pierwszą nagrodą są dwa zaproszenia VIP-owskie na obchody Dnia Weterana w Hadze. Ich posiadacz będzie mógł m.in. zasiąść w Sali Rycerskiej, w której na co dzień obraduje holenderski parlament. To tu premier tradycyjnie, w obecności króla Willema Aleksandra, wygłosi do wybranych weteranów przemówienie. Następnie w Sali Rycerskiej odbędzie się koncert kameralny i bankiet. Druga nagroda to dwa bilety na koncert Robbiego Williamsa (4 lipca w Nijmegen), podczas którego angielski artysta wykona m.in. przebój „Angels”, utwór umieszczony na jednej z poprzednich list ulubionych utworów misyjnych. Trzecia nagroda to zaproszenie dla dwóch osób na lot oryginalnym samolotem transportowym z czasów II wojny światowej – amerykańskim Douglasem „Dakotą”. Przelot odbędzie się podczas odchodów Dnia Weterana.

Chcę wrócić do domu

Specjalna zakładka na stronie internetowej Veteranen Top 50 – Tour of Duty – umożliwia weteranom podzielenie się swoimi muzycznymi wspomnieniami z misji. Napisał je między innymi Philip Whittle, członek załogi lekkiego śmigłowca Aérospatiale Alouette III podczas operacji Provide Comfort (Turcja/Irak 1991). Jak relacjonuje, w czterotonowym kontenerze, z którego koordynowano działania powietrzne, znajdował się magnetofon i on odtwarzał na nim utwory swego ulubionego piosenkarza Franka Sinatry. Niekwestionowanym hitem załogi śmigłowca był oczywiście przebój „Come Fly With Me” (Poleć ze mną).

Z kolei Ruud van der Brink, uczestnik ONZ-owskiej misji UNIFIL (Tymczasowe Siły Zbrojne ONZ w Libanie, od 1978 r. do dziś), wspomina niezwykłe święta Bożego Narodzenia, które spędził na tej misji w 1982 roku. Wyjeżdżając do Libanu spodziewał się pięknej pogody, a trafił na rekordowo niskie temperatury i śnieg. Podczas bożonarodzeniowej mszy dla uczestników misji, w niewielkim kościele w Haris wystąpił Michael Robinson – znany muzyk gospel. Stworzyło to niezwykłą atmosferę, w której żołnierze przenieśli się myślami do swych domów. Ruud van der Brink zakończył swój wpis słowami: „Dziękuję Michael”.

Arjan Swagerman (IFOR, Bośnia, 1995-1996) wspomina koncert, który zorganizowano na pożegnanie kontyngentu w 1996 roku. Na 10-tonowym kontenerze, wykorzystanym jako tymczasowa scena, wystąpił wtedy amatorski zespół, wykonując m.in. utwór holenderskiego zespołu De Toendra’s „Ik will weer naar huis” (Chcę wrócić do domu). Ten utwór jest dla Arjana Swagermana niewątpliwym numerem jeden wśród misyjnych przebojów.

Uczestnik XVI zmiany misji SFOR (2004) Peter de Jong wspomina natomiast koncert Jana Akkermana, holenderskiego gitarzysty grającego jazz i progresywnego rocka, który przyjechał do Bośni, by wystąpić dla żołnierzy. Młodsi z wojskowych mieli do tego koncertu zastrzeżenia, ponieważ nie kojarzyli muzyki starszego już Jana Akkermana. Sam autor wpisu, Peter de Jong, wspomina, że był niezadowolony, bowiem jako support Holendra miał wystąpić lokalny zespół Bugojno. Koncert zaskoczył jednak wszystkich: gitarzysta bośniackiego zespołu dał na gitarze fantastyczny popis jazzowej improwizacji, a występ Jana Akkermana przypadł do gustu także młodszym uczestnikom misji. Na zakończenie występu Akkerman był tak zadowolony z supportujących go muzyków, że zaprosił ich na festiwal jazzowy do Harderwijk w Holandii.

Misyjna dziesiątka 2016

W tym roku pełne wyniki głosowania na Veteranen Top 50 zostaną ogłoszone 17 czerwca. Wtedy poznamy tegoroczny holenderski „hymn misyjny”. Pod koniec grudnia przedstawiono dziesięć utworów, które na ten moment prowadziły w klasyfikacji. Holenderscy weterani pokazali, że tradycyjnie już najbardziej lubią rock i metal. Na szczycie znajduje się fryzyjski zespół metalowy Timber z utworem „Part Of Me (PTSD)” (Część mnie – PTSD, czyli zespół stresu pourazowego), tuż za nim jest zwycięzca zeszłorocznej edycji – Dire Straits z piosenką „Brothers In Arms” (Towarzysze broni), następnie The Animals i „We’ve Gotta Out Of This Place”.

W tym kontekście ciekawe jest, jakie utwory wybraliby polscy weterani. Czego słuchają nasi żołnierze na misjach? Na uroczystości otwarcia Centrum Weterana Działań poza Granicami Państwa, 21 grudnia 2014 roku, wykonano utwór szwajcarskiego zespołu Peter, Sue & Marc „Birds of Paradise” (Rajskie ptaki), który zdobył popularność wśród polskich weteranów. Z pewnością jednak nie jest to jedyna popularna misyjna piosenka, a nasi weterani mają nie mniej ciekawych muzycznych wspomnień niż ich holenderscy koledzy.