Pomysł powołania Centrum Szkolenia Wojsk Specjalnych, w którym armia zaangażowałaby byłych żołnierzy i korzystała z ich umiejętności, to zdecydowanie krok w dobrą stronę. Taki model szkoleniowy od wielu lat jest stosowany w różnych państwach na świecie, a argumenty przemawiające za nim zdają się być oczywiste: żołnierze wojsk specjalnych to najlepiej wyszkoleni „praktycy” pola walki w każdych siłach zbrojnych.

Specjalsi zanim trafią do swoich jednostek, aby pełnić rolę szturmana w zespołach bojowych, przechodzą gęste sito selekcji. Potem wyjątkową wiedzę i doświadczenie zdobywają w trakcie bojowych misji zagranicznych oraz na specjalistycznych kursach w kraju i zagranicą (co wiąże się z wieloma dodatkowymi wyzwaniami, choćby takimi jak bariera językowa). Środki, jakie armia inwestuje w wyszkolenie żołnierza np. zespołu bojowego, są wręcz niebotyczne, często liczone w milionach złotych. Tego argumentu w dyskusji również nie należy pominąć.

Po kilkunastu latach służby wykwalifikowani wojskowi specjaliści w młodym wieku, bo nierzadko przed czterdziestką, odchodzą z armii na emeryturę. Trafiają do firm cywilnych, zajmujących się wieloma dziedzinami od branży szkoleniowej, przez doradczą, na ochraniarskiej skończywszy, zarówno w kraju, jak i za granicą. Tymczasem to osoby, które stanowią świetny materiał na instruktorów i szkoleniowców w armii. Bo jak nikt inny dają gwarancję stworzenia systemu szkoleniowego na najwyższym światowym poziomie.

Doskonałym przykładem takiego systemu, którego integralną częścią kadry instruktorskiej są byli żołnierze, weterani, jest Fort Bragg w Północnej Karolinie w USA. Specjalistyczne kursy prowadzą tu m.in. „zielone berety” oraz żołnierze wielu innych formacji wojsk konwencjonalnych. Przyjeżdżają na nie kursanci z całego świata. Jak długa jest droga rekrutacji, wie każdy, kto starał się znaleźć na liście szczęśliwców. I nic dziwnego, bo tu spotyka się ludzi, którzy nawet w salach wykładowych przekazują unikatową wiedzę zdobytą w polu.

Osobiście obserwowałem ten model szkolenia w Stanach Zjednoczonych jako kursant i absolwent centrum szkolenia medycznego sił specjalnych – JSOMTC (Joint Special Operations Medical Training Center). Szkoliłem się tam pod okiem najbardziej doświadczonych medyków sił specjalnych na świecie, których znakomita część pożegnała się z mundurem jakiś czas temu, ale nigdy nie przestano korzystać z ich dorobku.

SOCM, czyli szkolenie dla medyków sił specjalnych, w jakim brałem udział (Special Operations Combat Medic) to 36-tygodniowy program nauczania przeznaczony dla żołnierzy wojsk lądowych i marynarki wojennej USA, którzy zajmują lub są wyznaczeni na stanowiska medyczne w operacjach specjalnych.

SOCM uczy jak „zarządzać” poszkodowanymi na polu walki (od skierowania do punktu urazowego aż po ewakuację). Kursanci uczą się anatomii, fizjologii, opieki nad pacjentem urazowym. Poznają też zasady planowania operacji specjalnych pod kątem zabezpieczenia medycznego, opieki nad poszkodowanym na polu walki. Ćwiczą różne techniki ewakuacyjne. A to zaledwie część programu. Jedno jest pewne, bez specjalistów – medyków: lekarzy, ratowników medycznych, pielęgniarzy – z doświadczeniem bojowym takiego kursu nie można przygotować i przeprowadzić w sposób prawidłowy.

Kilka lat temu, sam jako instruktor pracowałem nad programem szkolenia medyków sił specjalnych (NATO Special Operations Combat Medic Course) w międzynarodowym centrum szkolenia sił specjalnych ISTC (International Special Training Center) w Niemczech. Przez pół roku wspólnie przygotowywaliśmy szczegółowy program kursu, kolejne sześć miesięcy szkoliliśmy pierwszych operatorów sił specjalnych NATO w kierunku medycznym NSOCM, który został określony przez dowództwo NATO jako standard wyszkolenia operatorów – medyków sił specjalnych. Opisywaliśmy każdą godzinę zajęć. Działałem w mieszanym zespole instruktorskim, gdzie również korzystaliśmy z usług cywilnych wykładowców – weteranów sił specjalnych. To osoby, które nierzadko mają już także doświadczenie szkoleniowe z rynku cywilnego, co procentuje np. nowym spojrzeniem na problem i zawsze – świetnym przygotowaniem metodycznym.

Natomiast sama kadra instruktorska wywodząca się z sił specjalnych, poza ogromną wiedzą specjalistyczną, prezentuje unikatowy sposób prowadzenia zajęć wynikający ze sposobu myślenia oraz dobrego przygotowania psychologicznego. Tu oprócz nastawienia na zdobywanie wiedzy i umiejętności tak samo ważne jest budowanie wartości żołnierza sił specjalnych.

Kolejnym doskonałym przykładem włączenia wiedzy weteranów do systemu szkolenia wojska jest czerpanie z doświadczeń US Army Special Force w kwestiach dotyczących wsparcia na polu walki. Chodzi przede wszystkim o stosowany obecnie przez „zielone berety”, nie w trakcie treningu, ale w trakcie prowadzenia realnych działań bojowych, np. w Afganistanie w ramach operacji „Freedom’s Sentinel”, model tzw. doradcy taktycznego. Taki żołnierz jest bezpośrednim wsparciem merytorycznym dowódcy ODA (Operational Detachement Alpha – sił specjalnych armii USA przeznaczonych głównie do działań niekonwencjonalnych) oraz pozostałych żołnierzy teamu. Tej wiedzy nie da się zdobyć od nikogo innego.

Przykłady można by mnożyć, na razie jednak głównie spoza Polski. Ostatnio na szczęście i u nas coś drgnęło w tej sprawie. Od kilku lat na wzór modeli szkoleniowych z zachodu funkcjonują Mobilne Zespoły Szkoleniowe WOT, do których powoływani są byli żołnierze wojsk specjalnych. Koncepcja opiera się m.in. na metodzie treningowej stosowanej przez siły specjalne podczas szkolenia nowych formacji.

Trzeba też przyznać, że do tej pory w Polsce nie było miejsca, jednego wyspecjalizowanego ośrodka dla żołnierzy WS, gdzie można by szkolić na szczeblu taktycznym czy też nawet operacyjnym bez konieczności wysyłania ludzi za granicę. To również się zmienia. Utworzenie Centrum Szkolenia Wojsk Specjalnych może otworzyć nowy rozdział w systemie szkolenia WS. Są tu oczywiście słabe punkty, jak choćby kwestie związane z formą zatrudnienia, która powinna być bardziej elastyczna oraz uwarunkowania finansowe dotyczące wynagrodzenia weteranów.

Nie należy się łudzić, że w wojsku honoraria dla wysokiej klasy instruktorów – specjalistów będą konkurencyjne wobec tych na rynku cywilnym. Ale i z tym można sobie poradzić. Bo jestem przekonany, że potrafimy szkolić tak samo dobrze jak nasi zagraniczni sojusznicy, przekazywać wiedzę na najwyższym światowym poziomie. Aby robić to prawidłowo, nie trzeba wyważać otwartych drzwi, wystarczy zainwestować w podobne rozwiązania, które funkcjonują już na świecie.

mł. chor. rez. Łukasz Sikora „Sikor” – były operator JWK w Lublińcu, uczestnik misji w Iraku i Afganistanie, instruktor medyczny, kawaler Orderu Krzyża Wojskowego