moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Poznaj kulisy polskiego wywiadu

Mjr Marian Chodacki to niezwykła postać. Uczestnik wojny z bolszewikami, oficer polskiego wywiadu, Komisarz Generalny RP w Wolnym Mieście Gdańsku, kierownik tajnej placówki w Nowym Jorku – mówi historyk dr Dominik Smyrgała o bohaterze swojej najnowszej książki. Dowiemy się z niej też m.in. o fascynujących kulisach ukrycia archiwum nowojorskiej placówki wywiadowczej.

Dlaczego na bohatera książki wybrał Pan mjr. Mariana Chodackiego. Przecież w Oddziale II Sztabu Generalnego zajmującym się wywiadem i kontrwywiadem pracowało wielu innych bardziej znanych oficerów, jak choćby Jan Żychoń czy Jerzy Sosnowski?

Dr Dominik Smyrgała: Właśnie dlatego go wybrałem, że jest mniej znany, a tematyka jego życia i działalności nie była dotąd poruszana, co w przypadku wyboru tematu pracy naukowej ma dużą wartość. Chciałem też znaleźć oficera, co do którego nie byłoby żadnych wątpliwości dotyczących jego postępowania i mógłby stać się wzorcem dla młodych pracowników wywiadu. Niestety w przypadku innych oficerów II Oddziału pojawiały się sytuacje niejasne czy budzące wątpliwości. U Chodackiego nic takiego nie znalazłem.

Gdzie szukał Pan materiałów, w Polsce nie ma chyba wielu dokumentów na temat majora?

To prawda. W Archiwum Akt Nowych w Warszawie dostępna jest część dokumentów z Ministerstwa Spraw Zagranicznych z okresu, kiedy pracował tam Chodacki i jego raporty z Wolnego Miasta Gdańska. W Centralnym Archiwum Wojskowym zachowały się dokumenty z jego teczki personalnej, teczki dokumentów odznaczeniowych oraz szczątkowo – akta z czasu służby w Oddziale II. Większość ulegała zniszczeniu podczas II wojny lub została przejęta przez Niemców. Dlatego moim głównym źródłem były nieznane szerszemu gronu odbiorców dokumenty zgromadzone w archiwum Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku.

W latach 1949–1951 Chodacki był dyrektorem tego Instytutu...

To prawda. Są tam też m.in. zgromadzone akta Samodzielnej Placówki Wywiadowczej „Estezet" Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza, którą kierował mjr Chodacki. Placówka działała w latach 1941–1945 w Nowym Jorku. Jej zdaniem było m.in. obserwowanie sytuacji wojskowej i politycznej krajów obu Ameryk, rozwoju komunizmu na tym terenie oraz organizacja sieci placówek wywiadowczych.

W książce przeczytamy o kulisach ukrycia, a następnie odszukania tego archiwum.

To fascynująca historia. Chodacki po ogłoszeniu ustaleń konferencji jałtańskiej miał świadomość, że los naszego kraju jest przesądzony i znajdzie się on pod sowieckim wpływem. Aby ratować siebie i współpracowników postanowił ukryć archiwum „Estezet", żeby nie wpadło w ręce komunistów. Przekazał je do klasztoru Sióstr Nazaretanek w Torresdale w Pensylwanii i obmyślił skomplikowany system wydobycia archiwaliów na wypadek swojej śmierci. Kiedy zmarł w 1975 roku, dzięki pozostawionym przez niego wskazówkom udało się odnaleźć dokumenty. Okazało się, że w międzyczasie Chodacki potajemnie przeniósł archiwa do Instytutu Piłsudskiego. Tam pozostały niezidentyfikowane aż do jego śmierci. To archiwum stanowi najpełniejszą, bezcenną, zwartą kolekcję dokumentów polskiego wywiadu II Rzeczypospolitej.

 

Podczas pracy nad książką odkrył Pan jakieś mniej znane i ciekawe fragmenty biografii majora?

Przede wszystkim jego niezwykły talent analityczny, umiejętność interpretacji wydarzeń, ich opisywania oraz przewidywania kolejnych zdarzeń. Zdefiniował i opisał m.in. już podczas II wojny światowej, jak w przyszłości będzie wyglądać wojna hybrydowa. Przeprowadził też analizę „Mein Kampf” pokazując ją jako państwowy dokument doktrynalny, a nie tylko polityczną wizję. Warta podkreślenia jest też jego osobista odwaga. W opiniach kadrowych zarzucono mu brak wojskowego drylu i predyspozycji do służby liniowej. Trzeba jednak pamiętać, że za swoje bohaterskie czyny podczas wojny polsko-bolszewickiej został odznaczony Orderem Virtuti Militari i trzykrotnie Krzyżem Walecznych. W czasie II wojny walczył jako żołnierz Polskich Sił Zbrojnych we Francji i kiedy rozpadł się jego pułk, zorganizował brawurową ucieczkę przez Hiszpanię i Portugalię do Wielkiej Brytanii. Wyjątkowo zasłużył się także jako Komisarz Generalny RP w Wolnym Mieście Gdańsku. Funkcję tę pełnił od 1936 roku do wybuchu wojny dając wyraz ogromnej odwagi w walce z nazizmem na tym terenie. To naprawdę niezwykła postać.

O wszystkich ciekawych momentach w życiorysie mjr. Chodackiego i kulisach powstawania książki, będzie można z Panem niedługo porozmawiać osobiście.

Zapraszam w piątek 28 czerwca na 17.30 na spotkanie autorskie i prezentację książki „Dwa kroki przed przyszłością. Marian Chodacki jako wzór współczesnego analityka wywiadu”. Spotkanie odbędzie się w Przystanku Historia Centrum Edukacyjne Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie.

Dr Dominik Smyrgała jest specjalistą ds. stosunków międzynarodowych i bezpieczeństwa, publicystą, historykiem i wykładowcą Akademii Sztuki Wojennej w Instytucie Historii Wojskowości i Służb Specjalnych. W latach 2017–2018 był wiceministrem obrony odpowiedzialnym za naukę i szkolnictwo wojskowe, pracował też m.in. w Ministerstwie Spraw Zagranicznych oraz Służbie Kontrwywiadu Wojskowego. Jego główne zainteresowania badawcze to polityka gospodarcza, studia strategiczne i historia wywiadu.

Książka do nabycia w naszym sklepie pod adresem: www.sklep.polska-zbrojna.pl

Rozmawiała: Anna Dąbrowska

autor zdjęć: Michał Niwicz

dodaj komentarz

komentarze


Runda jesienna ligi piłkarskiej zakończona
 
Tyraliera terytorialsów
Polska pomoże Ukrainie walczyć z PTSD
Jani, Miraculously Saved
Morawiecki: harmonizujmy działania UE i NATO
Symbol zaklęty w dacie
Reserves Win Wars
Jakie podwyżki dla żołnierzy?
Szpadzistki wygrały turniej o Puchar Świata w Tallinie
Muzeum w Żaganiu pomaga Spielbergowi
Sukces polskich żołnierzy na igrzyskach w Wuhan
Ludzie niebezpiecznej profesji
Ministrowie obrony NATO o sytuacji w Syrii
Doktorant WAT stypendystą Fulbrighta
Zmiany emerytalne dla żołnierzy
Holownik „Semko” stanął na wodzie
Nowa spółka lotnicza PGZ
Wyzwania polskiej fotoniki
T-72 strzelają na poligonie
Żołnierze w drodze na misję w Libanie
GROM na kursie działań specjalnych
W Brukseli o sytuacji w Syrii i na wschodniej flance NATO
Trudna droga
Szanse i zagrożenia rodzimej radiolokacji
ORP „Ślązak” gotowy do służby
Plan modernizacji marynarki wojennej
Spielberg’s Stars
PESCO z polskim projektem
Jak Polacy wyzwalali Bredę
Polscy lekkoatleci pokazali moc
Razem się szkolą, razem walczą
Nowy wiceminister w MON
Akcja „Niepodległą mamy we krwi” na finiszu
Piotr Naimski: w 2022 roku Polska uniezależni się od rosyjskiego gazu
Mariusz Błaszczak prawdopodobnie pozostanie na czele MON
Thin Blue Line
Klasy wojskowe po nowemu
Wojsko wchodzi w kadr
Awanse generalskie dla dziewięciu oficerów
Minister Błaszczak nadal szefem resortu obrony
Geopolityka i nowoczesne technologie dla armii
Korpus podoficerów – tu zajdą zmiany
Unwanted Treaty
„Niepodległą mamy we krwi” – czas na podsumowanie
„Sophia” – certyfikacja zaliczona!
Studenci w kryzysie
Kto nie będzie rozmawiał z Ławrowem, będzie rozmawiał z Szojgu
Szykują się zmiany w wojskowych emeryturach
Mroczne serce okupowanej Europy
Obrona bez polityki
Wołyńskie lwie serca
Żołnierze z „Błękitnej Brygady” w błękitnych beretach
Czwarty rozbiór
Plan modernizacji technicznej – lotnictwo
Złoto i srebro maratończyków na zakończenie igrzysk
Nowelizacja ustawy o weteranach w Sejmie
Wielonarodowy Korpus ćwiczył dowodzenie

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO