moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Polacy walczący z banderowcami upamiętnieni na Grobie Nieznanego Żołnierza

W przeddzień rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości na kolumnach Grobu Nieznanego Żołnierza zostaną odsłonięte tablice poświęcone obrońcom polskiej ludności przed atakami ukraińskich nacjonalistów. W ten sposób zostaną upamiętnione walki, jakie w latach 1943–1946 Polacy stoczyli z UPA i OUN w 22 miejscowościach na Wołyniu, Lubelszczyźnie i w Małopolsce Wschodniej.

– Na Grobie Nieznanego Żołnierza powinna zawisnąć tablica przywołująca miejscowości Wołynia, w których miały miejsce najgorsze zbrodnie, ale też te, w których opór był najlepiej zorganizowany – mówił minister Antoni Macierewicz podczas lipcowych uroczystości upamiętniających ofiary rzezi wołyńskiej z lat 1943–1944.

Od kilku miesięcy w resorcie obrony trwały konsultacje ze środowiskami naukowymi i kombatanckimi oraz z rodzinami ofiar rzezi wołyńskiej na temat tego, jakie miejscowości powinny zostać wyróżnione na Grobie Nieznanego Żołnierza. Ostatecznie na dwóch tablicach zostały wyryte nazwy 22 miejscowości, w których Polacy przeciwstawili się bojówkarzom z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (UON) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).

REKLAMA

Cześć i chwała bohaterom

– Upamiętnienie żołnierzy AK i oddziałów samoobrony walczących z OUN-UPA ma podwójne znaczenie. To coś więcej niż oddanie po latach sprawiedliwości przemilczanym bohaterom. To oddanie hołdu tym, którzy uratowali wielu bezbronnych cywilów przed okrutnym masowym ludobójstwem przeprowadzanym przez ukraińskich nacjonalistów. Ale to także przeciwstawienie się tym, którzy obecnie, dla doraźnych celów politycznych bronią zbrodniarzy i w oczach opinii publicznej retuszują, a wręcz fałszują ich wizerunek – ocenia Aleksander Szycht, historyk, redaktor kwartalnika „Polska Zbrojna Historia”. Historyk zaznacza, że Polacy z wymienionych na tablicach miejscowości walczyli o coś więcej niż honor i polski interes państwowy. – Podjęli walkę w imię podstawowej wartości, jaką jest prawo do życia. Bez takich bohaterów życiorysy dużej liczby Polaków zamykałyby się powolnym umieraniem w męczarniach zadanych przez nacjonalistów – zauważa Aleksander Szycht.

– Cieszę się, że na Grobie Nieznanego Żołnierza będą tablice przypominające, o tym co działo się w latach czterdziestych na Wołyniu. Tak naprawdę od dawna powinny tam wisieć – mówi Kazimierz Łoś, który przeżył atak ukraińskich nacjonalistów w lipcu 1943 roku. – Na Śląsku czy Pomorzu, gdzie żyje dużo rodzin repatriowanych z Wołynia, pamięć o tych wydarzeniach zawsze była żywa, ale w pozostałych rejonach Polski mało kto zdawał sobie sprawę ze skali morderstw dokonywanych na Polakach z Kresów – mówi Kazimierz Łoś. On sam, jako 7-letni chłopiec, uratował się z pogromu wsi Klecki Małe na Wołyniu, tylko dzięki pomocy Ukrainki, która ukryła go w domu. – Pamiętam to do dziś. Była niedziela, 3 lipca 1943 roku, piąta rano. Na moich oczach zamordowano dwie Heleny, starsze kobiety z mojej rodziny. A później ich ciała rzucono na płonący stos. To były straszne czasy, ale nie wolno o nich zapominać – dodaje. Według niego powieszenie tablic wołyńskich na Grobie Nieznanego Żołnierza przyczyni się do tego, że młode pokolenie zainteresuje się historią.

Tablice umieszczono na dwóch filarach Grobu Nieznanego Żołnierza. Zostaną odsłonięte przez szefa MON Antoniego Macierewicza. Stanie się to 10 listopada podczas uroczystej zmiany warty przed Grobem Nieznanego Żołnierza.

Wśród dwudziestu dwóch nazw znajdują się miejscowości z Wołynia, Małopolski Wschodniej i Lubelszczyzny: Przebraże (III 1943 – III 1944), Zasmyki (VII 1943 – IV 1944), Kupiczów (XI 1943 – III 1944), Rybcza (III 1943 – III 1944), Puzów – Stężarzyce (8 II 1944), Korytnica (12 III 1944), Biłka Królewska – Biłka Szlachecka (III – VI 1944), Narol (21–22 V 1944) Posadów i Rzeczyca (2 VI 1944), Łukowiec Wiszniowski i Łukowiec Żurawski (1943–1945), Bircza (1945–1946), Huta Stepańska i Wyrka (III – VII 1943), Pańska Dolina (V 1943 – III 1944), Jagodzin – Rymacze (IX 1943 – IV 1944), Hanaczów (XI 1943 – V 1944) oraz Stanisławówka (XII 1943 – IV 1944).

Przebraże – symbol polskiej samoobrony

Masowe zbrodnie wobec polskiej ludności mieszkającej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej rozpoczęły się w marcu 1943 roku i trwały do połowy 1944 roku (w niektórych rejonach ataki trwały aż do 1946 roku). W tym czasie UON i UPA zamordowały około 100 tys. osób – kobiet, dzieci, starców i mężczyzn. Ofiarami ukraińskich nacjonalistów były całe wsie. Ale w niektórych miejscowościach Polacy organizowali oddziały samoobrony. Symbolem zwycięskiego oporu jest Przebraże – wieś, w której schroniło się około 10–12 tys. osób. Mimo wielokrotnych ataków, ufortyfikowana i broniona przez około tysiąc żołnierzy samoobrony miejscowość nie poddała się Ukraińcom. Wszystkie ataki udało się odeprzeć także polskiej samoobronie w Rybczy. Tu pierwsze kilkuosobowe patrole pojawiły się już na przełomie 1942 i 1943 roku. Natomiast od marca 1943 roku działała kilkusetosobowa samoobrona, we wsi wybudowano także bunkry, schrony i dwa stanowiska ogniowe.

Jedną z największych baz samoobrony na Wołyniu były Zasmyki. Walki z banderowcami prowadzili tu żołnierze 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Z kolei w Kupiczowie działał około 100-osobowy polsko-czeski oddział. Za każdym razem, gdy miejscowość atakowali upowcy na ratunek przybywał oddział AK Władysława Czermińskiego „Jastrzębia”. Z kolei pod Korytnicą doszło do potyczki, w której akowcy rozgromili oddziały UPA. Również pod Posadowem 2 czerwca 1944 roku doszło do walk pomiędzy banderowcami a polskimi żołnierzami. Polacy zorganizowali także silny ośrodek oporu we wsi Rymacze. Mieszkańcom Rymacz oraz pobliskiej wsi Jagodzin pomagał oddział por. Kazimierza Filipowicza „Korda” z 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty. Samorzutnie została też utworzona samoobrona w dwóch siostrzanych wsiach – Łukowiec Wiszniowski i Łukowiec Żurawski. Liczące łącznie około 3 tys. osób miejscowości przez dwa lata wystawiały aż 40 posterunków. W każdym z tych punktów nocami czuwało od 8 do 12 osób. Później mieszkańców wspierał jeszcze oddział AK, na czele którego stał kapitan Zdzisław Pacak-Kuźmirski. Z jego inicjatywy powstała tu baza partyzancka „Topór”. Do Łukowca ewakuowano także kilka tysięcy Polaków z pobliskich miejscowości. Bircza to miejscowość, która w latach 1945–1946 przeżyła trzy ataki UPA. Podczas walk zginęło tam kilkudziesięciu broniących miejscowości polskich żołnierzy LWP, funkcjonariuszy MO, ORMO i UB.

Twierdza w Pańskiej Dolinie

Z powodu świetnego systemu obronnego „twierdzą” nazywano Pańską Dolinę. Była to wieś, w której przed wojną mieszkali Polacy, Ukraińcy i Czesi. Narastające antypolskie nastroje sprawiły, że na przełomie 1942 i 1943 roku zaczęto formować pierwsze patrole. Samoobrona w pełni ukształtowała się wiosną 1943 roku. Jej dowódcą został Albert Kozłowski „Jastrząb”. We wsi zorganizowano system wart i patroli, wykopano rowy strzeleckie i bunkry. Miejscowym pomagali także działający w tych rejonach żołnierze AK. Pańska Dolina musiała bronić się przed bojówkarzami z UPA, ale także przed Niemcami, którzy dowiedzieli się, że w miejscowości znaleźli schronienie Żydzi.

Za sprawą skutecznych działań polskiej samoobrony do historii przeszły Huta Stepańska i Wyrka. Tu zostali też ewakuowani mieszkańcy z okolicznych koloni. Polacy z Huty Stepańskiej i Wyrki odpierali ataki siepaczy z UPA i działającej na tych terenach ukraińskiej samoobrony – SKW.

Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie upamiętnia żołnierzy poległych w walce o niepodległość. Na jego kolumnach znajdują się tablice upamiętniające największe bitwy, w których brali udział Polacy (od bitwy pod Cedynią w 972 roku). Wśród wyróżnionych w ten sposób wydarzeń są m.in. akcje podziemia, powstanie warszawskie i powstanie w getcie, Kock, bitwa o Narwik, lądowanie w Normandii. W ubiegłym roku zostały odsłonięte tablice przypominające walki Żołnierzy Wyklętych.

JT

autor zdjęć: Jarosław Wiśniewski

dodaj komentarz

komentarze

~Genealogia Polaków
1510418220
Palikrowy - blisko 600 zamordowanych w tym noworodki Podkamień - kilkaset chroniących się klasztorze i wspaniałe zbiory kultury Jaśniszcze - kilkadziesiąt Kutyszcze - kilkadziesiąt ...
70-65-F3-CA

Drugie życie Challengerów
Radary na aerostacie
Nowa instrukcja lotów HEAD do końca roku
Więcej pieniędzy na obronność
Język współpracy
W sporcie nie ma mocnych na 11 LDKPanc
Nowa współpraca wojskowa UE
Limity służby czynnej w 2018 roku
Centrum dowodzenia NATO w Polsce?
Świętowali na sportowo
Kobiety na misjach obserwacyjnych
Wsparcie dla misji Air Policing
Tragedia SS „Wigry”
Autosan sprzedaje autobusy do Niemiec
Na kongresie o klasach wojskowych
Zbierają doświadczenia w pustynnych warunkach
MON odzyska narzędzia analizy planów operacyjnych
Wojsko kupiło drony uderzeniowe
Co dalej z polsko-ukraińskim dialogiem historycznym?
Spartakiada: Zmechanizowani ze Szczecina kontra Czarna Dywizja
Grot i Ragun zakwalifikowane do służby
Twórcy SPO odznaczeni
Trzy medale przełajowców na wojskowych mistrzostwach świata
Patrioty o krok bliżej
Twierdze nie do zdobycia
Służba w WOT nie tylko dla dwudziestolatków
„Dunaj ’17” – test przed misją
Polacy pojechali do Kanady po zwycięstwo
Nurkowie ćwiczą na Zalewie Sulejowskim
Wypadek na poligonie
Jeszcze mobilniejsze NATO
Zabytkowy silnik do Renault FT
Armia Czerwona zamyka kleszcze
Przyjedź na święto podkarpackich terytorialsów!
Studenci Akademii Wojsk Lądowych pomagają weteranom
Ćwiczenia Maple Arch '17 w Nowej Dębie
Żołnierz WOT-u mistrzem wojska w szachach
Rozbrajanie kontrolowane, Warszawa, listopad 1918
Polacy jadą na misję szkoleniową do Iraku
Czy w szkołach będzie wychowanie proobronne?
Żołnierze kruczego pióra
Wyższe dodatki dla żołnierzy
Podziękuj bohaterom!
Posłowie rozmawiali o sytuacji materialnej wojskowych
„Narew” za dwa lata
Cztery kilometry walki
Posłowie o budżecie obronnym na 2018 rok
Posłowie o przemyśle stoczniowym
Raport MON o książce Tomasza Piątka
Jastrzębie wracają z Litwy do domu
Szkoła Orląt otwiera się na zwiedzających
Piłkarska jesień wojskowych drużyn – czas na podsumowania
Pamiątki po polskich żołnierzach trafią do ich rodzin
Bandera nad „Kormoranem”
Antoni Macierewicz w Kanadzie o rosyjskiej agresji

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO