moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Armia, która zmieniła historię Polski

14 lutego 1942 roku rozkazem gen. Władysława Sikorskiego, Wodza Naczelnego Polskich Sił Zbrojnych, doszło do przemianowania Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową. Ta nazwa odcisnęła swe piętno w sferze symboliki narodowej. AK stała się jednym z najważniejszych symboli dążenia do niepodległości. Była armią, która zmieniła zarówno historię, jak i oblicze Polski.

Armia Polskiego Państwa Podziemnego była najliczniejszym ochotniczym wojskiem, jakie kiedykolwiek w swojej historii Rzeczpospolita Polska wystawiła. W odróżnieniu od wojska regularnego, pokojowego, apolitycznego, różniła się szerokim spektrum opcji politycznych, prezentowanych przez przywódców poszczególnych organizacji, które wchodziły w jej skład. Armia ta najpierw funkcjonowała pod nazwą Służby Zwycięstwu Polski a potem, od 13 listopada 1939 roku, Związku Walki Zbrojnej. Akcja scaleniowa została zapoczątkowana 16 stycznia 1940 roku instrukcją „nr 2 dla obywatela Rakonia” (płk. Stefana Roweckiego). Zgodnie z podanymi w niej wytycznymi gen. Sikorskiego, „ośrodkiem dyspozycji wojskowej może być tylko jedna organizacja o charakterze najściślejszym, to znaczy ZWZ, której muszą się podporządkować wszelkie inne organizacje wojskowe. W skład wojska Polskiego Państwa Podziemnego weszły aktywa wojskowe prawie wszystkich organizacji niepodległościowych, uznających Rząd RP.

Jak narodziła się Armia Krajowa?

W depeszy z dnia 10 lutego 1942 roku, przesłanej do Komendanta ZWZ, gen. Stefana „Grota” Roweckiego, Naczelny Wódz wyraził uznanie dla pracy organizacyjnej Związku Walki Zbrojnej. Znalazły się w niej słowa: „Ofiary ponoszone przez Armię Krajową na ziemi ojczystej posiadają wielkie znaczenie dla wkładu w tę wojnę Polski Walczącej”. To w tym dokumencie po raz pierwszy, choć jeszcze nieoficjalnie, pojawiła się nazwa Armia Krajowa.

Kilka dni później, 14 lutego 1942 roku, Sztab Naczelnego Wodza przesłał drogą radiową do Komendanta ZWZ formalny rozkaz, zarejestrowany pod numerem O.VI L.dz. 627/42, o treści: „Kalina
W ślad za moim rozkazem L. 2926 z dnia 3 IX 1941 r.
1. Znoszę dla użytku zewnętrznego nazwę ZWZ. – Wszyscy żołnierze w czynnej służbie wojskowej w Kraju stanowią „Armię Krajową” podległą Panu Generałowi, jako jej dowódcy.
2. Stanowisko Pana Generała nosi nazwę Dowódcy Armii Krajowej.
3. Pewne specjalne uprawnienia Pana Generała w powyższym charakterze zostaną określone w osobnej instrukcji.
4. Nazwa ZWZ lub inne nazwy konspiracyjne mogą być zachowane na użytek wewnętrzny według uznania Pana Generała.
5. Rozkaz powyższy proszę podać do wiadomości Delegata Rządu.

Naczelny Wódz
/-/
Sikorski
generał broni”.

We wspomnianym na wstępie rozkazie L. 2926 Naczelny Wódz uznał Związek Walki Zbrojnej za część Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Żołnierze podziemia otrzymali taki sam status jak wojskowi podlegli Rządowi RP. Przemianowanie ZWZ na Armię Krajową miało wymiar symboliczny. Od 14 lutego 1942 roku Siły Zbrojne RP składały się z trzech części: Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Polskiej w ZSRS oraz Armii Krajowej.

Nowo mianowany Dowódca Armii Krajowej przyjął zmianę nazwy kierowanej przez siebie organizacji z mieszanymi uczuciami. Był przecież oficerem dyplomowanym. Dla absolwenta kursu wojennego Szkoły Sztabu Generalnego nazwa „Armia” oznaczała związek operacyjny składający się z kilku dywizji piechoty oraz brygad kawalerii, a nie organizację, która mogła „pomieścić” w sobie potencjał kilku takich armii.

Zarówno w Związku Walki Zbrojnej, jak i później w Armii Krajowej obowiązywała przysięga, którą musieli składać wszyscy ochotnicy wstępujący w szeregi podziemnego wojska. Zgodnie z rozkazem nr 73/1942 z dnia 12 XII 1942 roku Komendanta Głównego AK generała „Grota”, jej tekst brzmiał:

„W obliczu Boga Wszechmogącego i Najświętszej Maryi Panny, Królowej Korony Polskiej kładę swe ręce na ten Święty Krzyż, znak Męki i Zbawienia, i przysięgam być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej, stać nieugięcie na straży Jej honoru i o wyzwolenie Jej z niewoli walczyć ze wszystkich sił – aż do ofiary życia mego.

Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i rozkazom Naczelnego Wodza oraz wyznaczonemu przezeń Dowódcy Armii Krajowej będę bezwzględnie posłuszny, a tajemnicy niezłomnie dochowam, cokolwiek by mnie spotkać miało. Tak mi dopomóż Bóg”. Z kolei przełożony, odbierający przysięgę, stwierdzał: „Przyjmuję cię w szeregi żołnierzy Armii Polskiej walczącej z wrogiem w konspiracji o wyzwolenie Ojczyzny. Twym obowiązkiem będzie walczyć z bronią w ręku. Zwycięstwo będzie twoją nagrodą. Zdrada karana jest śmiercią”.

Ocenia się, że taką przysięgę złożyło prawie 450 tysięcy ochotników. W lipcu 1944 roku, w momencie największego rozkwitu organizacyjnego, AK liczyła około 380 tysięcy żołnierzy. Straty organizacji poniesione do końca okupacji niemieckiej oszacowano na ponad 60 tysięcy. Po zakończeniu wojny poległo, zostało zamordowanych lub zmarło w więzieniach i łagrach następne kilkadziesiąt tysięcy żołnierzy.

AK – symbol dążenia do wolności

W 1944 roku Armia Krajowa została uznana przez aliantów za integralną część Polskich Sił Zbrojnych, co pociągało za sobą konsekwencje w postaci uznania praw kombatanckich akowców wziętych do niewoli. W praktyce tych praw przestrzegali jedynie Niemcy a i to tylko przy kapitulacji Warszawskiego Korpusu AK po powstaniu warszawskim. Reszta żołnierzy AK była dla Niemców „Polnische Banditen”. Dla NKWD oraz Informacji Wojskowej akowcy również byli pozbawionymi praw kombatanckich „bandytami” i „reakcyjnymi bandytami”, co wykazała Obława Augustowska czy działalność licznych obozów filtracyjnych NKWD, zakładanych na terenach RP opanowanych przez Armię Czerwoną. Ostatni akowcy opuścili więzienia na przełomie lat 60. i 70. XX wieku.

Była to najbardziej tragiczna armia, jaką wystawiła Rzeczpospolita.

Nazwa „Armia Krajowa” stała się jednym z najważniejszych symboli dążenia do niepodległości. Świadczy o tym chociażby to, że w latach 1945-1956 powstało co najmniej 955 zakonspirowanych organizacji młodzieżowych, z których co czwarta nawiązywała w swojej nazwie do AK. Podstawą działalności ponad połowy tych organizacji był etos Armii Krajowej. Wszystko to miało początek w rozkazie z 14 lutego 1942 roku…

By w pełni oddać hołd jednej z najwspanialszych armii warto przywołać wiersz, jaki poświęcił AK jeden z jej żołnierzy.

Choć nagrodą było Ci wygnanie,
kula w plecy, cela betonowa,
co się stało – nigdy nie odstanie,
ARMIO KRAJOWA.

Odmówiono Ci sławy i życia,
ale symbol wyklęty i słowa
imię Twoje wciąż sławią z ukrycia,
ARMIO KRAJOWA.

Nas nie stanie, lecz Ty nie zaginiesz,
Pieśń Cię weźmie, legenda przechowa.
Wichrem chwały w historię popłyniesz,
ARMIO KRAJOWA.

„Armia Krajowa” – Zbigniew Kabata ps. Bobo (Szkocja, Aberdeen 1964) 

ppłk Andrzej Łydka z Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, pasjonat historii

dodaj komentarz

komentarze


Posłowie o wspólnej polityce obronnej Unii Europejskiej
Islamski feniks
Lotnicy z Krzesin
Jubileusz wojskowego bibliotekarstwa
Wsparcie dla weteranów będzie większe
W co gra Kim?
Kobiety na misjach obserwacyjnych
Specjalsi z Gruzji wykonali zadanie
Memoriał „Czarnego” w Bieszczadach
Pustelnik, czyli nowe rakiety dla polskiej armii
Wakacje dla dzieci żołnierzy
Polacy jadą na misję szkoleniową do Iraku
Trzy medale szermierzy na wojskowych mistrzostwach
Eksportowy sukces Nitro-Chemu
Generał Kościuszko – przyjaciel wolności
Gala MMA w Siedlcach
Jastrzębie wracają z Litwy do domu
Sześć medali zapaśników na wojskowych mistrzostwach świata
Łączymy siły
Takiej wieży nie ma nikt
Polska w grze o amerykańską brygadę
Jak most Syreny
Narażali życie, by ratować innych
Czternastka polata dłużej
„Kobra” z pozorantami
Polska zbrojeniówka na targach „Arms and Security” w Kijowie
Biegacze walczyli o Nóż Komandosa
Posłowie rozmawiali o sytuacji materialnej wojskowych
Zwycięstwo pięcioboistów z Czarnej Dywizji
Rosja i deja vu
Generał „Tysiąc” świętowałby dziś 110 urodziny
Techniki wspinaczkowe w walce, czyli „górale” atakują
Wsparcie dla misji Air Policing
Bohaterowie z lilijkami
Polski podchorąży na West Point
„Wieniec” na drodze niemieckiego transportu
„Proobronni 2017” w Lublińcu
Konflikt bratanków
Amerykańscy żołnierze uczą się polskiej historii
Legioniści w boju
W weekend – NATO Days w Polsce
Polowa akademia „Combat Alert”
Nowa instrukcja lotów HEAD do końca roku
Przysięga elewów w Toruniu
Przedsiębiorcy na rzecz obronności
Minister Macierewicz z wizytą w Waszyngtonie
Weryfikacja Czesława Juźwika to nie zadanie MON
Przetarg na wroga
Drugie życie Challengerów
Polsko-gruziński test specjalsów
Najsilniejsi w służbach mundurowych
Wojskowe uczelnie nie powinny żebrać
Fort zagłady
Zbierają doświadczenia w pustynnych warunkach
Czy w szkołach będzie wychowanie proobronne?

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO