moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Jeden z najcenniejszych zabytków upamiętniających żołnierzy poległych na Wschodzie odzyskuje blask

Kaplica Wojska Polskiego w Zborowie niedaleko Tarnopola na Ukrainie jest jednym z najciekawszych zabytków modernistycznej architektury cmentarnej na dawnych kresach Rzeczpospolitej. Nad jej wejściem znajduje się napis: „Poległym za Ojczyznę” i daty „1914–1918–1920”. Kaplica, która powstała w 1935 roku, przechodzi kompleksową renowację. Jej pierwszy etap zakończył się i można już podziwiać odnowione orły na attyce kaplicy.

Kaplicę wzniesiono wśród grobów żołnierzy poległych podczas wojny z Zachodnioukraińską Republiką Ludową (z której pamięta się tylko obronę Lwowa) i bolszewicką Rosją w latach 1919–1920. Ale na okalającym ją wojennym cmentarzu zostali pochowani także polscy żołnierze polegli na frontach I wojny światowej.

Mikołaj Falkowski z Fundacji MOSTY, koordynator projektu odnowienia kaplicy, przypomina, że powstała ona według projektu inż. Wawrzyńca Dayczaka, obrońcy Lwowa. Dayczak wprowadzał do swoich projektów nawiązania do polskiej architektury obronnej. Kaplica przypomina renesansową wieżę obronną, a zarazem ma cechy architektury modernistycznej. Orły – strzelecki, legionowy oraz godło Polski według wzoru z 1927 są, jak uważa prof. Janusz Smaza z warszawskiej ASP, nadzorujący prace rewaloryzacyjne, znakomitym dziełem rzeźbiarskim.

Wiosną 2015 roku kaplica była już w złym stanie i za kilka lat mogło dojść do jej zawalenia. Z okazji 80. rocznicy konsekracji kaplicą postanowiła się zająć Fundacja MOSTY. Bo, zdaniem Falkowskiego, mauzoleum w Zborowie jest, poza cmentarzem Obrońców Lwowa, najcenniejszym pod względem detalu rzeźbiarskiego i walorów architektonicznych zabytkiem upamiętniającym żołnierzy polskich walczących o niepodległość w latach 1918–1920, znajdującym się na dawnych południowo-wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej.

Wnętrze uległo zupełnej dewastacji. Zniszczeniu uległy malowidła, rzeźby, alabastrowy ołtarz i rama obrazu nad ołtarzem. Jedynie częściowo zachowała się polichromia z motywami rycerskimi, zamalowana po 1945 roku tzw. srebrzanką. Rozbita została tablica fundacyjna. Zniszczono również tablicę z nazwiskami poległych. Niestety, do tej pory nie udało się odnaleźć zdjęć, które mogłyby posłużyć do rekonstrukcji wnętrza budynku.

Wokół kaplicy zostali pochowani polscy żołnierze, ale ich groby zostały w czasach sowieckich splądrowane. Uszkodzeniu uległy wszystkie betonowe krzyże i ogrodzenie. Fundacja MOSTY uzyskała już pozwolenie władz obwodu tarnopolskiego na odtworzenie grobów. Zostanie na nich postawiona część zachowanych krzyży. Te, których brakuje, będą odtworzone na wzór dawnych. Prace nad odtworzeniem grobów są zaplanowane na wiosnę 2016 roku.

We wnętrzu kaplicy zostanie umieszczona tablica z nazwiskami ponad dwudziestu poległych wraz z inskrypcją o żołnierzach pochowanych w mogile zbiorowej.

Drugi etap prac to także rekonstrukcja prowadzących do wnętrza kaplicy schodów, by wyglądały tak jak według oryginalnego projektu. Prace potrwają do lata 2016 roku. Odsłonięcie kaplicy planowane jest na sierpień 2016 roku.

Fundacja MOSTY odnawia kaplicę Wojska Polskiego w Zborowe ze środków własnych, z darowizn celowych, a także funduszy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Fundacji PZU i PZU Ukraina – Ubezpieczenia na Życie (przy wsparciu Ambasady RP w Kijowie).

Tomasz Stańczyk , dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną

autor zdjęć: Mikołaj Falkowski/Fundacja MOSTY

dodaj komentarz

komentarze


Przetarg czy z wolnej ręki? Posłowie dyskutowali o samolotach dla VIP
Nóż w wojsku, czyli 1001 sposobów wykorzystania narzędzia
Ułani na południowej flance NATO
Polska kluczowym krajem wschodniej flanki NATO
Szefowie sztabów V4 debatują w Krakowie
Czarnogóra już w NATO
„Dragon” jakiego jeszcze nie było
„Różaniec” w rozsypce
Muzeum Gryf. Czołgi zamiast dywizjonu rakiet
Polki wojskowymi mistrzyniami świata!
Ćwiczenia CWIX 2017 – silni jednością
Szkolenia i kursy dla terytorialsów
Wysoka poprzeczka dla klas mundurowych
Cedynia, czyli wielka zagadka
Order Virtuti Militari ma już 225 lat
Medal Florence Nightingale dla polskiej pielęgniarki
Wakacje dla dzieci żołnierzy
Saperzy dla IPN
Bliskowschodni taniec Trumpa
Jastrzębie na posterunku
Państwa Grupy Wyszehradzkiej chcą bliższej współpracy
Śmigłowcowy przetarg pod lupą CBA
W Senacie dyskutowano o wojskach obrony terytorialnej
Trwa odbiór pierwszego Gulfstreama
Rozpoznać cel – polscy piloci na misji w Kuwejcie
Sztandar i patron dla LITPOLUKRBRIG
Żołnierze walczą o medale w walce w bliskim kontakcie
Wyrok dopiero w lipcu
„Baltops 2017”: sojuszniczy desant w Ustce
Hiszpański desant
Kwiatek dla weterana
Szwajcarski noblista z wykładem na WAT
Arktyczny marsz Rosji
Czy żołnierze pokonają Gortata?
„Noble Jump '17” – test mobilności szpicy NATO
Drugie miejsce „Machałka” w Diamentowej Lidze
Dodatki za operacje bojowe
Polska zbrojeniówka walczy o ukraiński rynek
Akrobacje lotnicze nad Krakowem
Będą podwyżki dla pracowników wojska
Marynarka świętuje i zaprasza na pokłady okrętów
Afganistan – kolejna zmiana rozpoczęła dyżur
Nowy samolot dla VIP-ów
Odnaleziono grób ostatniego żołnierza wyklętego?
MON dobrze zrealizowało budżet
Podchorążowie pod flagą NATO
Polscy politycy po szczycie NATO: uzyskaliśmy to, co chcieliśmy
Powstanie iwienieckie
Wojskowy wkład w historyczny sukces lekkoatletów
MON chce zmienić kluczowe dla wojska ustawy
„Baltops ’17” – nie tylko na wodzie
Metoda na samobójcę
Płk Ignacy Matuszewski – bohater, o którym trzeba pamiętać
Kawaleria świętuje
Piłkarze walczyli o medale
Kawaleria wywalczyła awans do klasy okręgowej

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO