moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Jeden z najcenniejszych zabytków upamiętniających żołnierzy poległych na Wschodzie odzyskuje blask

Kaplica Wojska Polskiego w Zborowie niedaleko Tarnopola na Ukrainie jest jednym z najciekawszych zabytków modernistycznej architektury cmentarnej na dawnych kresach Rzeczpospolitej. Nad jej wejściem znajduje się napis: „Poległym za Ojczyznę” i daty „1914–1918–1920”. Kaplica, która powstała w 1935 roku, przechodzi kompleksową renowację. Jej pierwszy etap zakończył się i można już podziwiać odnowione orły na attyce kaplicy.

Kaplicę wzniesiono wśród grobów żołnierzy poległych podczas wojny z Zachodnioukraińską Republiką Ludową (z której pamięta się tylko obronę Lwowa) i bolszewicką Rosją w latach 1919–1920. Ale na okalającym ją wojennym cmentarzu zostali pochowani także polscy żołnierze polegli na frontach I wojny światowej.

Mikołaj Falkowski z Fundacji MOSTY, koordynator projektu odnowienia kaplicy, przypomina, że powstała ona według projektu inż. Wawrzyńca Dayczaka, obrońcy Lwowa. Dayczak wprowadzał do swoich projektów nawiązania do polskiej architektury obronnej. Kaplica przypomina renesansową wieżę obronną, a zarazem ma cechy architektury modernistycznej. Orły – strzelecki, legionowy oraz godło Polski według wzoru z 1927 są, jak uważa prof. Janusz Smaza z warszawskiej ASP, nadzorujący prace rewaloryzacyjne, znakomitym dziełem rzeźbiarskim.

Wiosną 2015 roku kaplica była już w złym stanie i za kilka lat mogło dojść do jej zawalenia. Z okazji 80. rocznicy konsekracji kaplicą postanowiła się zająć Fundacja MOSTY. Bo, zdaniem Falkowskiego, mauzoleum w Zborowie jest, poza cmentarzem Obrońców Lwowa, najcenniejszym pod względem detalu rzeźbiarskiego i walorów architektonicznych zabytkiem upamiętniającym żołnierzy polskich walczących o niepodległość w latach 1918–1920, znajdującym się na dawnych południowo-wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej.

Wnętrze uległo zupełnej dewastacji. Zniszczeniu uległy malowidła, rzeźby, alabastrowy ołtarz i rama obrazu nad ołtarzem. Jedynie częściowo zachowała się polichromia z motywami rycerskimi, zamalowana po 1945 roku tzw. srebrzanką. Rozbita została tablica fundacyjna. Zniszczono również tablicę z nazwiskami poległych. Niestety, do tej pory nie udało się odnaleźć zdjęć, które mogłyby posłużyć do rekonstrukcji wnętrza budynku.

Wokół kaplicy zostali pochowani polscy żołnierze, ale ich groby zostały w czasach sowieckich splądrowane. Uszkodzeniu uległy wszystkie betonowe krzyże i ogrodzenie. Fundacja MOSTY uzyskała już pozwolenie władz obwodu tarnopolskiego na odtworzenie grobów. Zostanie na nich postawiona część zachowanych krzyży. Te, których brakuje, będą odtworzone na wzór dawnych. Prace nad odtworzeniem grobów są zaplanowane na wiosnę 2016 roku.

We wnętrzu kaplicy zostanie umieszczona tablica z nazwiskami ponad dwudziestu poległych wraz z inskrypcją o żołnierzach pochowanych w mogile zbiorowej.

Drugi etap prac to także rekonstrukcja prowadzących do wnętrza kaplicy schodów, by wyglądały tak jak według oryginalnego projektu. Prace potrwają do lata 2016 roku. Odsłonięcie kaplicy planowane jest na sierpień 2016 roku.

Fundacja MOSTY odnawia kaplicę Wojska Polskiego w Zborowe ze środków własnych, z darowizn celowych, a także funduszy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Fundacji PZU i PZU Ukraina – Ubezpieczenia na Życie (przy wsparciu Ambasady RP w Kijowie).

Tomasz Stańczyk , dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną

autor zdjęć: Mikołaj Falkowski/Fundacja MOSTY

dodaj komentarz

komentarze


Wsparcie dla misji Air Policing
Skrycie i pod osłoną nocy, czyli zwiadowcy na poligonie
Kombatanci na spotkaniu opłatkowym
Z okazji urodzin wielkiego Polaka
Wojsko zaangażowane w „Szlachetną Paczkę”
Jastrzębie wracają z Litwy do domu
Kawaleryjski trening na koniach
Świąteczne paczki dla żołnierzy na misjach
MON i MSZ o katastrofie smoleńskiej
Koncert w Centrum Zdrowia Dziecka
Pamiątki z misji
Wojskową ciężarówką na górskich stokach
Wyjątkowa kolekcja
Trzy medale przełajowców na wojskowych mistrzostwach świata
Spartakiada: Zmechanizowani ze Szczecina kontra Czarna Dywizja
Zginął pracownik SUFO
Rano żołnierz, po południu student
Wierzba do dowodzenia
Zatrzymanie generała Pytla
Rząd Mateusza Morawieckiego zaprzysiężony
Zielone światło dla stoczni
W sporcie nie ma mocnych na 11 LDKPanc
Język współpracy
Więcej pieniędzy na obronność
Antoni Macierewicz w Kanadzie o rosyjskiej agresji
Wyższe dodatki dla żołnierzy
Wilki morskie na suchym lądzie
Polacy jadą na misję szkoleniową do Iraku
Zwiad w oparach iperytu
Jeszcze mobilniejsze NATO
Czołgi T-72 będą modernizowane
Resort obrony opracował zmiany w ustawie o weteranach
Świętowali na sportowo
MON zapowiada: strzelnica w każdym powiecie
Zielone światło dla Pilicy
Zmiany kadrowe w MON
Komandosi wybrali najlepszych
Dołącz do najprzystojniejszego batalionu
Będzie więcej dróg o znaczeniu obronnym
Twórcy SPO odznaczeni
Centrum dowodzenia NATO w Polsce?
Piłkarska jesień wojskowych drużyn – czas na podsumowania
Bałtyckie ciemności
Raport MON o książce Tomasza Piątka
Drugie życie Challengerów
Specżandarmi szkolą się z antyterrorystami
Siła ognia
Somosierra – słynne osiem minut polskiej kawalerii
„Bechowiec” – karabin prosto z kuźni
Minister Macierewicz wygrał w sądzie z gen. Dukaczewskim
Łączka oddała komandorów
Posłowie o budżecie obronnym na 2018 rok
PKW Łotwa – druga zmiana wyrusza na misję
Pierwsze paszporty przyznane!
Nowa współpraca wojskowa UE

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO