moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Jeden z najcenniejszych zabytków upamiętniających żołnierzy poległych na Wschodzie odzyskuje blask

Kaplica Wojska Polskiego w Zborowie niedaleko Tarnopola na Ukrainie jest jednym z najciekawszych zabytków modernistycznej architektury cmentarnej na dawnych kresach Rzeczpospolitej. Nad jej wejściem znajduje się napis: „Poległym za Ojczyznę” i daty „1914–1918–1920”. Kaplica, która powstała w 1935 roku, przechodzi kompleksową renowację. Jej pierwszy etap zakończył się i można już podziwiać odnowione orły na attyce kaplicy.

Kaplicę wzniesiono wśród grobów żołnierzy poległych podczas wojny z Zachodnioukraińską Republiką Ludową (z której pamięta się tylko obronę Lwowa) i bolszewicką Rosją w latach 1919–1920. Ale na okalającym ją wojennym cmentarzu zostali pochowani także polscy żołnierze polegli na frontach I wojny światowej.

Mikołaj Falkowski z Fundacji MOSTY, koordynator projektu odnowienia kaplicy, przypomina, że powstała ona według projektu inż. Wawrzyńca Dayczaka, obrońcy Lwowa. Dayczak wprowadzał do swoich projektów nawiązania do polskiej architektury obronnej. Kaplica przypomina renesansową wieżę obronną, a zarazem ma cechy architektury modernistycznej. Orły – strzelecki, legionowy oraz godło Polski według wzoru z 1927 są, jak uważa prof. Janusz Smaza z warszawskiej ASP, nadzorujący prace rewaloryzacyjne, znakomitym dziełem rzeźbiarskim.

Wiosną 2015 roku kaplica była już w złym stanie i za kilka lat mogło dojść do jej zawalenia. Z okazji 80. rocznicy konsekracji kaplicą postanowiła się zająć Fundacja MOSTY. Bo, zdaniem Falkowskiego, mauzoleum w Zborowie jest, poza cmentarzem Obrońców Lwowa, najcenniejszym pod względem detalu rzeźbiarskiego i walorów architektonicznych zabytkiem upamiętniającym żołnierzy polskich walczących o niepodległość w latach 1918–1920, znajdującym się na dawnych południowo-wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej.

Wnętrze uległo zupełnej dewastacji. Zniszczeniu uległy malowidła, rzeźby, alabastrowy ołtarz i rama obrazu nad ołtarzem. Jedynie częściowo zachowała się polichromia z motywami rycerskimi, zamalowana po 1945 roku tzw. srebrzanką. Rozbita została tablica fundacyjna. Zniszczono również tablicę z nazwiskami poległych. Niestety, do tej pory nie udało się odnaleźć zdjęć, które mogłyby posłużyć do rekonstrukcji wnętrza budynku.

Wokół kaplicy zostali pochowani polscy żołnierze, ale ich groby zostały w czasach sowieckich splądrowane. Uszkodzeniu uległy wszystkie betonowe krzyże i ogrodzenie. Fundacja MOSTY uzyskała już pozwolenie władz obwodu tarnopolskiego na odtworzenie grobów. Zostanie na nich postawiona część zachowanych krzyży. Te, których brakuje, będą odtworzone na wzór dawnych. Prace nad odtworzeniem grobów są zaplanowane na wiosnę 2016 roku.

We wnętrzu kaplicy zostanie umieszczona tablica z nazwiskami ponad dwudziestu poległych wraz z inskrypcją o żołnierzach pochowanych w mogile zbiorowej.

Drugi etap prac to także rekonstrukcja prowadzących do wnętrza kaplicy schodów, by wyglądały tak jak według oryginalnego projektu. Prace potrwają do lata 2016 roku. Odsłonięcie kaplicy planowane jest na sierpień 2016 roku.

Fundacja MOSTY odnawia kaplicę Wojska Polskiego w Zborowe ze środków własnych, z darowizn celowych, a także funduszy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Fundacji PZU i PZU Ukraina – Ubezpieczenia na Życie (przy wsparciu Ambasady RP w Kijowie).

Tomasz Stańczyk , dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną

autor zdjęć: Mikołaj Falkowski/Fundacja MOSTY

dodaj komentarz

komentarze


Amerykańscy żołnierze uczą się polskiej historii
Najsilniejsi w służbach mundurowych
Weryfikacja Czesława Juźwika to nie zadanie MON
W weekend – NATO Days w Polsce
Wsparcie dla misji Air Policing
Posłowie rozmawiali o sytuacji materialnej wojskowych
W co gra Kim?
Wakacje dla dzieci żołnierzy
Jak most Syreny
Generał Kościuszko – przyjaciel wolności
Polska zbrojeniówka na targach „Arms and Security” w Kijowie
Polowa akademia „Combat Alert”
Specjalsi z Gruzji wykonali zadanie
Trzy medale szermierzy na wojskowych mistrzostwach
Minister Macierewicz z wizytą w Waszyngtonie
Wsparcie dla weteranów będzie większe
Czternastka polata dłużej
Nowa instrukcja lotów HEAD do końca roku
Narażali życie, by ratować innych
Polsko-gruziński test specjalsów
Techniki wspinaczkowe w walce, czyli „górale” atakują
Zbierają doświadczenia w pustynnych warunkach
Memoriał „Czarnego” w Bieszczadach
Polski podchorąży na West Point
Eksportowy sukces Nitro-Chemu
Polacy jadą na misję szkoleniową do Iraku
Rosja i deja vu
Generał „Tysiąc” świętowałby dziś 110 urodziny
„Wieniec” na drodze niemieckiego transportu
Sześć medali zapaśników na wojskowych mistrzostwach świata
Takiej wieży nie ma nikt
„Kobra” z pozorantami
Lotnicy z Krzesin
Biegacze walczyli o Nóż Komandosa
„Proobronni 2017” w Lublińcu
Zwycięstwo pięcioboistów z Czarnej Dywizji
Gala MMA w Siedlcach
Bohaterowie z lilijkami
Czy w szkołach będzie wychowanie proobronne?
Konflikt bratanków
Kobiety na misjach obserwacyjnych
Pustelnik, czyli nowe rakiety dla polskiej armii
Drugie życie Challengerów
Jubileusz wojskowego bibliotekarstwa
Przetarg na wroga
Legioniści w boju
Wojskowe uczelnie nie powinny żebrać
Islamski feniks
Przedsiębiorcy na rzecz obronności
Łączymy siły
Posłowie o wspólnej polityce obronnej Unii Europejskiej
Przysięga elewów w Toruniu
Polska w grze o amerykańską brygadę
Fort zagłady
Jastrzębie wracają z Litwy do domu

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO