moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Jeden z najcenniejszych zabytków upamiętniających żołnierzy poległych na Wschodzie odzyskuje blask

Kaplica Wojska Polskiego w Zborowie niedaleko Tarnopola na Ukrainie jest jednym z najciekawszych zabytków modernistycznej architektury cmentarnej na dawnych kresach Rzeczpospolitej. Nad jej wejściem znajduje się napis: „Poległym za Ojczyznę” i daty „1914–1918–1920”. Kaplica, która powstała w 1935 roku, przechodzi kompleksową renowację. Jej pierwszy etap zakończył się i można już podziwiać odnowione orły na attyce kaplicy.

Kaplicę wzniesiono wśród grobów żołnierzy poległych podczas wojny z Zachodnioukraińską Republiką Ludową (z której pamięta się tylko obronę Lwowa) i bolszewicką Rosją w latach 1919–1920. Ale na okalającym ją wojennym cmentarzu zostali pochowani także polscy żołnierze polegli na frontach I wojny światowej.

Mikołaj Falkowski z Fundacji MOSTY, koordynator projektu odnowienia kaplicy, przypomina, że powstała ona według projektu inż. Wawrzyńca Dayczaka, obrońcy Lwowa. Dayczak wprowadzał do swoich projektów nawiązania do polskiej architektury obronnej. Kaplica przypomina renesansową wieżę obronną, a zarazem ma cechy architektury modernistycznej. Orły – strzelecki, legionowy oraz godło Polski według wzoru z 1927 są, jak uważa prof. Janusz Smaza z warszawskiej ASP, nadzorujący prace rewaloryzacyjne, znakomitym dziełem rzeźbiarskim.

Wiosną 2015 roku kaplica była już w złym stanie i za kilka lat mogło dojść do jej zawalenia. Z okazji 80. rocznicy konsekracji kaplicą postanowiła się zająć Fundacja MOSTY. Bo, zdaniem Falkowskiego, mauzoleum w Zborowie jest, poza cmentarzem Obrońców Lwowa, najcenniejszym pod względem detalu rzeźbiarskiego i walorów architektonicznych zabytkiem upamiętniającym żołnierzy polskich walczących o niepodległość w latach 1918–1920, znajdującym się na dawnych południowo-wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej.

Wnętrze uległo zupełnej dewastacji. Zniszczeniu uległy malowidła, rzeźby, alabastrowy ołtarz i rama obrazu nad ołtarzem. Jedynie częściowo zachowała się polichromia z motywami rycerskimi, zamalowana po 1945 roku tzw. srebrzanką. Rozbita została tablica fundacyjna. Zniszczono również tablicę z nazwiskami poległych. Niestety, do tej pory nie udało się odnaleźć zdjęć, które mogłyby posłużyć do rekonstrukcji wnętrza budynku.

Wokół kaplicy zostali pochowani polscy żołnierze, ale ich groby zostały w czasach sowieckich splądrowane. Uszkodzeniu uległy wszystkie betonowe krzyże i ogrodzenie. Fundacja MOSTY uzyskała już pozwolenie władz obwodu tarnopolskiego na odtworzenie grobów. Zostanie na nich postawiona część zachowanych krzyży. Te, których brakuje, będą odtworzone na wzór dawnych. Prace nad odtworzeniem grobów są zaplanowane na wiosnę 2016 roku.

We wnętrzu kaplicy zostanie umieszczona tablica z nazwiskami ponad dwudziestu poległych wraz z inskrypcją o żołnierzach pochowanych w mogile zbiorowej.

Drugi etap prac to także rekonstrukcja prowadzących do wnętrza kaplicy schodów, by wyglądały tak jak według oryginalnego projektu. Prace potrwają do lata 2016 roku. Odsłonięcie kaplicy planowane jest na sierpień 2016 roku.

Fundacja MOSTY odnawia kaplicę Wojska Polskiego w Zborowe ze środków własnych, z darowizn celowych, a także funduszy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Fundacji PZU i PZU Ukraina – Ubezpieczenia na Życie (przy wsparciu Ambasady RP w Kijowie).

Tomasz Stańczyk , dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną

autor zdjęć: Mikołaj Falkowski/Fundacja MOSTY

dodaj komentarz

komentarze


Muzeum Bitwy Warszawskiej – jest wstępna koncepcja
Będą dodatkowe wejściówki na Air Show
Szczeciński finał The Tall Ships Races
Dezinformacja – potężna broń w rękach Kremla
Konkurs literacki „Polski Zbrojnej”: „Upłaz”, skromny bohater
Trump przypomniał Polsce o jej znaczeniu w Europie
Polska zainteresowana kolejnymi Leopardami
Bitwa, która uratowała Europę
USA zapewniają o wsparciu dla Europy Środkowo-Wschodniej
Żołnierze 6 Brygady Powietrznodesantowej na ćwiczeniach
Emigracyjna II Kadrówka
Jakie są procedury wydawania koncesji na broń
Sprzęt na potrzeby misji
Przedsiębiorcy na rzecz obronności
Czy w szkołach będzie wychowanie proobronne?
Sojusz pod presją
Sukces eksportowy Jakusza
Islandzka mangusta
Zadanie logistyków – zaopatrzyć kontyngent w Kuwejcie
Kobiety na misjach obserwacyjnych
Zbierają doświadczenia w pustynnych warunkach
Francusko-niemiecki myśliwiec 5. generacji
Operacja „Hydra”
Wojsko pomoże wszystkim potrzebującym
Muzeum w lubelskim zamku
Tomasz Szatkowski: Chcemy współpracy w przygotowywaniu reformy dowodzenia armią
ORP „Czernicki” bliżej domu
Krab, Piorun i nie tylko, czyli armia bardziej nowoczesna
Pięcioboistki wojskowe zmotywowane do pracy
Dwa medale spadochroniarzy w Pucharze Świata
Borsuk po czesku
Tabor dla wojska
Święto Wojska Polskiego – relacja
Jak „Dunaj” zalał Praską Wiosnę
Zmechanizowani na „Brave Warrior”
Przełom w finansowaniu armii
ORP „Czajka” pomoże Łotyszom
Żołnierze NATO w Dolinie Rospudy
Dwa medale triatlonistek
Jak powstańcy zdobyli „Gęsiówkę”
Brązowy medal szpadzistek
Pomoc dla kombatantów
Wsparcie dla weteranów będzie większe
Zgrupowanie „Chojnice” pomaga nad Brdą
Większe wsparcie MON dla poszkodowanych w nawałnicach
Bój o czarną perłę w koronie
Zmieszani z błotem
Falaise i Studzianki – dwie pancerne bitwy Polaków
Konkurs literacki „Polski Zbrojnej”: Pana misja nie była daremna
JWK – najlepsze miejsce dla podoficera
Orlęta Lwowskie – odtworzone życiorysy
Pożegnanie trzeciej zmiany PKW OIR w Kuwejcie
Wojsko ruszyło na pomoc poszkodowanym
MON chce zmienić kluczowe dla wojska ustawy
Wakacje dla dzieci żołnierzy
Rumunia kupuje Patrioty
Poczet żołnierzy AK
Kopnięcia, ciosy łokciem i ucieczka
Wirus wzmocni polskie wojska rozpoznania
Wolontariusze remontują czołgi
„Zapora” – bohater wyklęty i niezłomny

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO