moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Jeden z najcenniejszych zabytków upamiętniających żołnierzy poległych na Wschodzie odzyskuje blask

Kaplica Wojska Polskiego w Zborowie niedaleko Tarnopola na Ukrainie jest jednym z najciekawszych zabytków modernistycznej architektury cmentarnej na dawnych kresach Rzeczpospolitej. Nad jej wejściem znajduje się napis: „Poległym za Ojczyznę” i daty „1914–1918–1920”. Kaplica, która powstała w 1935 roku, przechodzi kompleksową renowację. Jej pierwszy etap zakończył się i można już podziwiać odnowione orły na attyce kaplicy.

Kaplicę wzniesiono wśród grobów żołnierzy poległych podczas wojny z Zachodnioukraińską Republiką Ludową (z której pamięta się tylko obronę Lwowa) i bolszewicką Rosją w latach 1919–1920. Ale na okalającym ją wojennym cmentarzu zostali pochowani także polscy żołnierze polegli na frontach I wojny światowej.

Mikołaj Falkowski z Fundacji MOSTY, koordynator projektu odnowienia kaplicy, przypomina, że powstała ona według projektu inż. Wawrzyńca Dayczaka, obrońcy Lwowa. Dayczak wprowadzał do swoich projektów nawiązania do polskiej architektury obronnej. Kaplica przypomina renesansową wieżę obronną, a zarazem ma cechy architektury modernistycznej. Orły – strzelecki, legionowy oraz godło Polski według wzoru z 1927 są, jak uważa prof. Janusz Smaza z warszawskiej ASP, nadzorujący prace rewaloryzacyjne, znakomitym dziełem rzeźbiarskim.

Wiosną 2015 roku kaplica była już w złym stanie i za kilka lat mogło dojść do jej zawalenia. Z okazji 80. rocznicy konsekracji kaplicą postanowiła się zająć Fundacja MOSTY. Bo, zdaniem Falkowskiego, mauzoleum w Zborowie jest, poza cmentarzem Obrońców Lwowa, najcenniejszym pod względem detalu rzeźbiarskiego i walorów architektonicznych zabytkiem upamiętniającym żołnierzy polskich walczących o niepodległość w latach 1918–1920, znajdującym się na dawnych południowo-wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej.

Wnętrze uległo zupełnej dewastacji. Zniszczeniu uległy malowidła, rzeźby, alabastrowy ołtarz i rama obrazu nad ołtarzem. Jedynie częściowo zachowała się polichromia z motywami rycerskimi, zamalowana po 1945 roku tzw. srebrzanką. Rozbita została tablica fundacyjna. Zniszczono również tablicę z nazwiskami poległych. Niestety, do tej pory nie udało się odnaleźć zdjęć, które mogłyby posłużyć do rekonstrukcji wnętrza budynku.

Wokół kaplicy zostali pochowani polscy żołnierze, ale ich groby zostały w czasach sowieckich splądrowane. Uszkodzeniu uległy wszystkie betonowe krzyże i ogrodzenie. Fundacja MOSTY uzyskała już pozwolenie władz obwodu tarnopolskiego na odtworzenie grobów. Zostanie na nich postawiona część zachowanych krzyży. Te, których brakuje, będą odtworzone na wzór dawnych. Prace nad odtworzeniem grobów są zaplanowane na wiosnę 2016 roku.

We wnętrzu kaplicy zostanie umieszczona tablica z nazwiskami ponad dwudziestu poległych wraz z inskrypcją o żołnierzach pochowanych w mogile zbiorowej.

Drugi etap prac to także rekonstrukcja prowadzących do wnętrza kaplicy schodów, by wyglądały tak jak według oryginalnego projektu. Prace potrwają do lata 2016 roku. Odsłonięcie kaplicy planowane jest na sierpień 2016 roku.

Fundacja MOSTY odnawia kaplicę Wojska Polskiego w Zborowe ze środków własnych, z darowizn celowych, a także funduszy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Fundacji PZU i PZU Ukraina – Ubezpieczenia na Życie (przy wsparciu Ambasady RP w Kijowie).

Tomasz Stańczyk , dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną

autor zdjęć: Mikołaj Falkowski/Fundacja MOSTY

dodaj komentarz

komentarze


Strzały z Procy
Nowe stare śmigłowce dla US Army
Polska delegacja w drodze do Brukseli
Polscy weterani już częścią rodziny Invictus Games
Zakochany w mundurze
Razem w życiu, razem na ringu
Archiwum Eissa odzyskane
Siedmiu wspaniałych – pierwszy patrol Wojska Polskiego
Święto Wojska Polskiego – relacja na żywo
Pierwszy lot pamiętam stale…
Tysiące kilometrów dla poległych kolegów
Dwa mundury jeden cel
Żołnierze na podium mistrzostw Europy
Francuski żołnierz przyszłości 2.0
Powitanie kuwejckiego kontyngentu
Wirtualny lot M-346
Kargil – pierwsza wojna nuklearnych mocarstw
PKW „Sophia” zaczyna II zmianę
Kotwica Polski Walczącej dla WOT
Armia dostała kolejną partię nowych mundurów
Cywile z szansą na kaprala
Sukces Trumpa czy Kima?
Spadochroniarze ćwiczą skoki na wodę
Z pokładu okrętu na boisko rugby
Powietrzne szkolenie zwiadowców
Terytorialsi w urzędach
Armia Ochotnicza ostatniej szansy
Menak spiskuje, czyli manewry na Morzu Czarnym
Ponad tysiąc zawodników na mecie Biegu Katorżnika
Jastrzębie w walce radioelektronicznej
Robert Korzeniowski: kocham sport, jest on treścią mojego życia
Szkoła Orląt będzie Akademią
Trzy lata walki o polskie wojsko i granice
Misja na południowej flance NATO
Himarsy na polskim poligonie
MON na lato dla dzieci żołnierzy
Fantastyczny finisz kaprala Lewandowskiego
Życzenia Polaków dla Ojczyzny
16–31 sierpnia 1918 – Pierwsze sukcesy ofensywy stu dni
Treningowy zamach
Szef MON odwiedził polskie kontyngenty
Strzał ze śmigłowca
Serbskie Homary i Kryle
Więcej pieniędzy dla cywilów w wojsku
Gwardziści z USA w Krzesinach
Burza wokół rocznicowych uroczystości na Westerplatte
Trump: „Polska nie jest zakładnikiem”
Walka była naszym obowiązkiem
W Brukseli o Afganistanie i pieniądzach
Święto Wojska Polskiego z warszawiakami
Pamiętać – to mój żołnierski obowiązek
Awanse generalskie na Święto Wojska Polskiego
Wielka Defilada Niepodległości
Homar od nowa
Konkurs dla pasjonatów wojska
Cisi bohaterowie

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO