moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Jeden z najcenniejszych zabytków upamiętniających żołnierzy poległych na Wschodzie odzyskuje blask

Kaplica Wojska Polskiego w Zborowie niedaleko Tarnopola na Ukrainie jest jednym z najciekawszych zabytków modernistycznej architektury cmentarnej na dawnych kresach Rzeczpospolitej. Nad jej wejściem znajduje się napis: „Poległym za Ojczyznę” i daty „1914–1918–1920”. Kaplica, która powstała w 1935 roku, przechodzi kompleksową renowację. Jej pierwszy etap zakończył się i można już podziwiać odnowione orły na attyce kaplicy.

Kaplicę wzniesiono wśród grobów żołnierzy poległych podczas wojny z Zachodnioukraińską Republiką Ludową (z której pamięta się tylko obronę Lwowa) i bolszewicką Rosją w latach 1919–1920. Ale na okalającym ją wojennym cmentarzu zostali pochowani także polscy żołnierze polegli na frontach I wojny światowej.

Mikołaj Falkowski z Fundacji MOSTY, koordynator projektu odnowienia kaplicy, przypomina, że powstała ona według projektu inż. Wawrzyńca Dayczaka, obrońcy Lwowa. Dayczak wprowadzał do swoich projektów nawiązania do polskiej architektury obronnej. Kaplica przypomina renesansową wieżę obronną, a zarazem ma cechy architektury modernistycznej. Orły – strzelecki, legionowy oraz godło Polski według wzoru z 1927 są, jak uważa prof. Janusz Smaza z warszawskiej ASP, nadzorujący prace rewaloryzacyjne, znakomitym dziełem rzeźbiarskim.

Wiosną 2015 roku kaplica była już w złym stanie i za kilka lat mogło dojść do jej zawalenia. Z okazji 80. rocznicy konsekracji kaplicą postanowiła się zająć Fundacja MOSTY. Bo, zdaniem Falkowskiego, mauzoleum w Zborowie jest, poza cmentarzem Obrońców Lwowa, najcenniejszym pod względem detalu rzeźbiarskiego i walorów architektonicznych zabytkiem upamiętniającym żołnierzy polskich walczących o niepodległość w latach 1918–1920, znajdującym się na dawnych południowo-wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej.

Wnętrze uległo zupełnej dewastacji. Zniszczeniu uległy malowidła, rzeźby, alabastrowy ołtarz i rama obrazu nad ołtarzem. Jedynie częściowo zachowała się polichromia z motywami rycerskimi, zamalowana po 1945 roku tzw. srebrzanką. Rozbita została tablica fundacyjna. Zniszczono również tablicę z nazwiskami poległych. Niestety, do tej pory nie udało się odnaleźć zdjęć, które mogłyby posłużyć do rekonstrukcji wnętrza budynku.

Wokół kaplicy zostali pochowani polscy żołnierze, ale ich groby zostały w czasach sowieckich splądrowane. Uszkodzeniu uległy wszystkie betonowe krzyże i ogrodzenie. Fundacja MOSTY uzyskała już pozwolenie władz obwodu tarnopolskiego na odtworzenie grobów. Zostanie na nich postawiona część zachowanych krzyży. Te, których brakuje, będą odtworzone na wzór dawnych. Prace nad odtworzeniem grobów są zaplanowane na wiosnę 2016 roku.

We wnętrzu kaplicy zostanie umieszczona tablica z nazwiskami ponad dwudziestu poległych wraz z inskrypcją o żołnierzach pochowanych w mogile zbiorowej.

Drugi etap prac to także rekonstrukcja prowadzących do wnętrza kaplicy schodów, by wyglądały tak jak według oryginalnego projektu. Prace potrwają do lata 2016 roku. Odsłonięcie kaplicy planowane jest na sierpień 2016 roku.

Fundacja MOSTY odnawia kaplicę Wojska Polskiego w Zborowe ze środków własnych, z darowizn celowych, a także funduszy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Fundacji PZU i PZU Ukraina – Ubezpieczenia na Życie (przy wsparciu Ambasady RP w Kijowie).

Tomasz Stańczyk , dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną

autor zdjęć: Mikołaj Falkowski/Fundacja MOSTY

dodaj komentarz

komentarze


Ministrowie obrony w Brukseli
Awanse generalskie w Narodowym Dniu Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
Witamy w domu
W Elblągu powstał pułk wsparcia dowodzenia
Prezydent z ministrem o dowodzeniu armią
Trotyl pod zabytkowym mostem
Walka o Zamojszczyznę
Lotnik z Radomia wrócił z medalami z Antarktydy i Chile
Srebro polskich spadochroniarzy w futsalu
Medyk do zadań specjalnych
Za trzy lata Muzeum Wojska Polskiego będzie już na Cytadeli
Kolej na poligon. A może i dla pasażerów?
IPN wznowił poszukiwania ofiar totalitaryzmu
Polacy na straży bezpieczeństwa NATO
Nurkowie muszą zachować zimną krew
Troje żołnierzy wystartuje w PyeongChang
Drugi dzień obrad NATO w Brukseli
Amunicja do radzieckich czołgów sprzedana
Prezydent podpisał ustawę budżetową na 2018 rok
Strażacy na medal
Komandosi szkolą się przed misją
Posłowie debatowali o modernizacji
Pierwszy zrzut cichociemnych
Oto kawałek mnie
Nowa współpraca wojskowa UE
Posłowie o budżecie obronnym na 2018 rok
Będzie więcej dróg o znaczeniu obronnym
Mastery nad Dęblinem
Praktyczne szkolenie przyszłych oficerów
Polska wigilia w Rumunii
Polonia bliżej marynarki
Artylerzyści ćwiczyli przed „Błyskiem”
Rumuńsko-polskie ćwiczenia taktyczne
Argentyńska zagadka
Jeszcze mobilniejsze NATO
Zostań lekarzem w mundurze
Ćwierćmaraton Komandosa po raz czwarty
ORP „Drużno” po nowemu
Resort obrony opracował zmiany w ustawie o weteranach
Wyższe dodatki dla żołnierzy
Polish WAAF, czyli Pestki w służbie wojska
Nowe drony kamikadze
Francja inwestuje w obronność
„Sophia” z polskim akcentem
Motoryzacyjne zakupy armii
Centrum dowodzenia NATO w Polsce?
Żołnierze na skoczniach narciarskich
Polscy lotnicy kontra ISIS
Nowi wiceministrowie obrony
Biało-Czerwone Iskry w Pjongczangu
Antoni Macierewicz w Kanadzie o rosyjskiej agresji
„Kwartalnik Bellona” ma 100 lat
Polskie niszczyciele min dla Belgii i Holandii?
Kierunek „Saber Strike ’18”
Lucyna, zuch dziewczyna

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO