moja polska zbrojna
Strona którą odwiedzasz korzysta z plików cookies. Ustawienia dotyczące tych plików można zmienić w opcjach przeglądarki używanej do przeglądania Internetu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o plikach cookies przeczytaj Politykę cookies.
Jeśli ustawienia cookies nie zostaną zmienione, podczas przeglądania strony informacje automatycznie zapisywane będą w pamięci Twojego urządzenia.
Nie pokazuj mi więcej tego komunikatu: kliknij tutaj

Jeden z najcenniejszych zabytków upamiętniających żołnierzy poległych na Wschodzie odzyskuje blask

Kaplica Wojska Polskiego w Zborowie niedaleko Tarnopola na Ukrainie jest jednym z najciekawszych zabytków modernistycznej architektury cmentarnej na dawnych kresach Rzeczpospolitej. Nad jej wejściem znajduje się napis: „Poległym za Ojczyznę” i daty „1914–1918–1920”. Kaplica, która powstała w 1935 roku, przechodzi kompleksową renowację. Jej pierwszy etap zakończył się i można już podziwiać odnowione orły na attyce kaplicy.

Kaplicę wzniesiono wśród grobów żołnierzy poległych podczas wojny z Zachodnioukraińską Republiką Ludową (z której pamięta się tylko obronę Lwowa) i bolszewicką Rosją w latach 1919–1920. Ale na okalającym ją wojennym cmentarzu zostali pochowani także polscy żołnierze polegli na frontach I wojny światowej.

Mikołaj Falkowski z Fundacji MOSTY, koordynator projektu odnowienia kaplicy, przypomina, że powstała ona według projektu inż. Wawrzyńca Dayczaka, obrońcy Lwowa. Dayczak wprowadzał do swoich projektów nawiązania do polskiej architektury obronnej. Kaplica przypomina renesansową wieżę obronną, a zarazem ma cechy architektury modernistycznej. Orły – strzelecki, legionowy oraz godło Polski według wzoru z 1927 są, jak uważa prof. Janusz Smaza z warszawskiej ASP, nadzorujący prace rewaloryzacyjne, znakomitym dziełem rzeźbiarskim.

Wiosną 2015 roku kaplica była już w złym stanie i za kilka lat mogło dojść do jej zawalenia. Z okazji 80. rocznicy konsekracji kaplicą postanowiła się zająć Fundacja MOSTY. Bo, zdaniem Falkowskiego, mauzoleum w Zborowie jest, poza cmentarzem Obrońców Lwowa, najcenniejszym pod względem detalu rzeźbiarskiego i walorów architektonicznych zabytkiem upamiętniającym żołnierzy polskich walczących o niepodległość w latach 1918–1920, znajdującym się na dawnych południowo-wschodnich ziemiach Rzeczpospolitej.

Wnętrze uległo zupełnej dewastacji. Zniszczeniu uległy malowidła, rzeźby, alabastrowy ołtarz i rama obrazu nad ołtarzem. Jedynie częściowo zachowała się polichromia z motywami rycerskimi, zamalowana po 1945 roku tzw. srebrzanką. Rozbita została tablica fundacyjna. Zniszczono również tablicę z nazwiskami poległych. Niestety, do tej pory nie udało się odnaleźć zdjęć, które mogłyby posłużyć do rekonstrukcji wnętrza budynku.

Wokół kaplicy zostali pochowani polscy żołnierze, ale ich groby zostały w czasach sowieckich splądrowane. Uszkodzeniu uległy wszystkie betonowe krzyże i ogrodzenie. Fundacja MOSTY uzyskała już pozwolenie władz obwodu tarnopolskiego na odtworzenie grobów. Zostanie na nich postawiona część zachowanych krzyży. Te, których brakuje, będą odtworzone na wzór dawnych. Prace nad odtworzeniem grobów są zaplanowane na wiosnę 2016 roku.

We wnętrzu kaplicy zostanie umieszczona tablica z nazwiskami ponad dwudziestu poległych wraz z inskrypcją o żołnierzach pochowanych w mogile zbiorowej.

Drugi etap prac to także rekonstrukcja prowadzących do wnętrza kaplicy schodów, by wyglądały tak jak według oryginalnego projektu. Prace potrwają do lata 2016 roku. Odsłonięcie kaplicy planowane jest na sierpień 2016 roku.

Fundacja MOSTY odnawia kaplicę Wojska Polskiego w Zborowe ze środków własnych, z darowizn celowych, a także funduszy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa oraz Fundacji PZU i PZU Ukraina – Ubezpieczenia na Życie (przy wsparciu Ambasady RP w Kijowie).

Tomasz Stańczyk , dziennikarz zajmujący się tematyką historyczną

autor zdjęć: Mikołaj Falkowski/Fundacja MOSTY

dodaj komentarz

komentarze


Nocne zwiedzanie
Pomnik katyński w Jersey City. Prawda historyczna kontra polityczna poprawność
Afgańska misja z nowymi siłami
108 twardzieli na mecie Ultramaratonu Kaszubskiego
Sztafeta na stulecie
Ustawa degradacyjna przyjęta przez rząd
Pod Monte Cassino walczyli o Polskę
„Ślązak” do końca roku
Antoni Macierewicz w Kanadzie o rosyjskiej agresji
Minister obrony na spotkaniu w Rumunii
Bryza już lata nad Morzem Śródziemnym
Jest porozumienie w sprawie pomnika w Jersey City
Tygrysy atakują, tygrysy bronią
Będzie więcej dróg o znaczeniu obronnym
Na jakich zasadach powrót do armii?
Bliski Wschód – definicja chaosu
16-31 maja 1918 – Amerykanie przystępują do walki
40 lat misji UNIFIL
Kevlar w polskiej armii
Tygrysy w Polsce
Kpr. Marcin Lewandowski trzeci w Szanghaju
Trzy medale żołnierzy w mistrzostwach zapaśników
Siedmiotonowy polski w boju
NATO Tiger Meet z niemieckimi pilotami
Europejska Harpia?
Kryzys na wodzie
Atak terrorystyczny w Radomiu
Bojowa operacja u brzegów Estonii
Multilifty dla armii
Gdy przeszłość spotyka się z przyszłością
Pamiętamy o Monte Cassino
Pedro ze Stalowej Woli
Podchorążowie WAT w przestworzach
Francja inwestuje w obronność
Terror na Majorce
Pierwszy maraton biegłam z Polą
Tygrysy nad Poznaniem
„Kabul VIII” – gotowi do misji
Polacy na straży pokoju na Półwyspie Koreańskim
Zlot ku czci zdobywców Monte Cassino
Huta celuje w miliard
Drugi dzień obrad NATO w Brukseli
Myśliwce F-16 dla Chorwacji
Wyjątkowa fotografia
Puchar szefa MON-u w badmintonie
Projekt Wojownik
Polacy szkolą irackich żołnierzy
Co z kierowcami pojazdów uprzywilejowanych?
Polska – przegrani zwycięzcy
Sąd zdecyduje o losach pomnika katyńskiego w Jersey City
Dziewczyny na medal
Argentyńska zagadka
Prezydent podpisał ustawę budżetową na 2018 rok
Amerykańskie inwestycje w obronność krajów bałtyckich
Hiszpanie spod znaku tygrysa

Ministerstwo Obrony Narodowej Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Żandarmeria Wojskowa Inspektorat Uzbrojenia Inspektorat Implementacji
Innowacyjnych Technologii Obronnych
Dowództwo Garnizonu Warszawa

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO