Rywale herculesa

Na świecie powstaje coraz więcej konstrukcji średnich i ciężkich samolotów transportowych.

 

Lotnictwo transportowe na świecie zmienia się bardzo szybko. Wprowadzane w najbliższych latach do użycia maszyny mogą przewozić ładunki o coraz większej masie i na dłuższych niż dotąd trasach. Z pewnością impulsem do rozwoju były operacje militarne na odległych teatrach działań, jak choćby w Afganistanie. Ta misja pokazała, że transport lotniczy jest piętą achillesową europejskich członków NATO, którzy musieli ubiegać się o wsparcie Stanów Zjednoczonych lub czarterować samoloty od cywilnych przewoźników. Lotnictwo transportowe rozbudowują jednak nie tylko państwa Zachodu. Nowe konstrukcje powstają też w innych częściach świata. Oznacza to, że poważna konkurencja wyrasta amerykańskiemu samolotowi Lockheed C-130 Hercules, który od dziesięcioleci dominował w transporcie taktycznym.

 

Transportowa konkurencja

Dotychczas tylko kilku producentów na świecie miało w swej ofercie wojskowe samoloty transportowe o napędzie odrzutowym. Zwykle były to maszyny szczebla strategicznego, jak C-17 Globemaster III. Na rynku dominowały konstrukcje z silnikami turbośmigłowymi, z których od kilkudziesięciu lat najbardziej znany jest samolot C-130. W najbliższych latach do służby zaczną wchodzić nowe, średnie transportowce odrzutowe.

Jednym z potencjalnych konkurentów dla amerykańskiego herculesa jest brazylijski embraer KC-390. Latynoska firma, jeden z największych producentów samolotów pasażerskich, zaczynała od śmigłowych maszyn pasażersko-transportowych, takich jak EMB 110 Bandeirante, których odbiorcą były m.in. miejscowe siły powietrzne. Z czasem, po umocnieniu swej pozycji na rynku odrzutowców cywilnych, Embraer podjął prace nad maszyną sensu stricte wojskową, transportowcem, który będzie mógł też przeprowadzać tankowanie w powietrzu innych samolotów. 14 kwietnia 2009 roku firma podpisała z brazylijskimi siłami powietrznymi kontrakt o wartości 1,3 mld dolarów na prace badawczo-rozwojowe i wyprodukowanie dwóch prototypów. W lipcu następnego roku lotnictwo brazylijskie zapowiedziało z kolei, że zamówi 28 transportowców KC-390.

Brazylijczycy postanowili, że ich samolot będzie maszyną odrzutową, mogącą przewozić ładunki o masie do 26 t. Jako napęd wybrano silnik turbowentylatorowy V2500-E5 o ciągu 139,4 kN, opracowany przez spółkę joint venture IAE International Aero Engines AG. Maksymalna prędkość brazylijskiego samolotu ma wynosić Ma=0,8, czyli 850 km/h. Zasięg lotu z ładunkiem 23 t wyniesie 2555,8 km, a przy 13 t zwiększy się do 5148,6 km. C-130J, konkurent KC-390, zabiera tylko do 19 t ładunku. Cztery silniki turbośmigłowe zapewniają mu prędkość Ma=0,59, czyli 671 km/h. Ponadto z ładunkiem 15,88 t zasięg herculesa wynosi 2963 km.

Prace nad średniej wielkości samolotem transportowym o napędzie odrzutowym są prowadzone również w Chinach. Tamtejszy Shaanxi Y-9 jest czterosilnikową maszyną z napędem turbośmigłowym, o prędkości przelotowej w granicach 650 km/h. Tyle że w lotnictwie transportowym nie zawsze jest ona najważniejsza. Istotne są koszty eksploatacyjne. Dlatego Brazylijczycy zwracają uwagę na to, że ich KC-390 będzie tańszy w użytkowaniu niż C-130. Atutami chińskiej konstrukcji na wielu rynkach mogą być natomiast cena i brak ograniczeń natury politycznej.

 

Ważne szczegóły

Producenci samolotów transportowych w materiałach promocyjnych zwracają uwagę na maksymalne masy przewożonych ładunków. Diabeł tkwi jednak w szczegółach. Aby nadmiernie nie eksploatować konstrukcji płatowca, ładunki realnie przewożone, oprócz sytuacji kryzysowych, są o kilkadziesiąt procent mniejsze niż podawane wartości maksymalne. Inną ważną kwestią są rozmiary i kształt kabiny transportowej. Otóż bardzo wyraźne są różnice między zmilitaryzowaną konstrukcją cywilną a tą, która od początku jest projektowana z przeznaczeniem do celów wojskowych. Dobrym przykładem są smukła EADS CASA C-295M, w której trudno zmieścić nawet terenówkę, i Alenia C-27J Spartan, mająca beczkowaty, typowy dla transportowców kształt.

Embraer, aby przyspieszyć prace badawczo-rozwojowe i obniżyć ich koszty, początkowo zamierzał stworzyć transportowiec, korzystając szeroko z komponentów cywilnego odrzutowca E-190. Wymagania wojskowe (możliwości jak C-130) spowodowały jednak, że KC-390 jest zupełnie nową konstrukcją. Jego kabina transportowa ma 12,70 m długości (bez tylnej rampy), 2,95–3,20 m wysokości oraz 3,45 m szerokości.

W C-130J zaś jej wymiary to odpowiednio 12,31 m, 3,12 m i 2,74 m. Większą ma natomiast Y-9, bo jej długość wynosi aż 16,20 m, szerokość 3,20 m, ale wysokość tylko 2,30 m.

Tadeusz Wróbel

autor zdjęć: USAF





Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO